Йылувлы эм ярасыклы Хатын-кызлар куьни мен басланатаган навруз айы кеспили байрамларга бай деп айтпага боламыз. Бу айдынъ ишинде шаирлер де, маданият куллыкшылары да оьз байрамларын карсы аладылар. Быйыл болса, сол куьнлерге мусылманлардынъ киели байрамы – Ораза да косылды. Биз, театр суьювшилери, айдынъ ызында Савлайдуныялык театр куьнин артистлер мен бирге байрамшылаймыз. Календарьде «кызыл» болып
белгиленмесе де, элимизде театрлык саниятынынъ аьрекетшилерининъ эм сахнадынъ янкуьерлерининъ куьни кенъ болып белгиленеди.
Уллы орыс окытувшысы, театр режиссеры Константин Станиславский айткан: «Сахнадынъ сынъар патшасы эм иеси – талаплы артист». Талаплы артистлердинъ ийги ойынын коьрсенъ, юрегинъ сукланмай болмайды. Ногай патшалык драмалык театры быйыл оьзининъ аьрекетининъ 25 йыллык мерекесин карсы алады. Буьгуьнлерде театрды Дагестан Республикасынынъ ат казанган артисти Гульфия Расул кызы Кокоева басшылайды. Театр
коьплеген проектлерде, фестивальлерде, форумларда катнасады, артистлер оьз оьнерлерин Россия эм баска эллердинъ театр сахналарында коьрсетедилер. Мен кеспи байрам алдында Ногай драмалык театрынынъ артисти Исмаил Бальгишиевтинъ акында хабарламага суьемен. Театрда ол коьп заман ислемесе
де, оьзининъ ойыны ман театр суьювшилерди каратты эм сукландырды.
Оьзининъ акында соравыма явабы кыска болды. Исмаил Терекли-Мектеб авылында тувган, ерли Джанибеков атындагы мектебти битирген. Сонъында Махачкала каласында окып, «юрист» кесписин байырлады. Бакты ман эрисуьв пайдасыз, мен ойлайман, Исмаилдынъ ери – театр сахнасы. Яратувшылык
инсан оьз ерин кайзаман болса да, табады.
Соьйтип, Исмаилды досы, йолдасы Темирхан Култаев (сол заманда театр артисти) театрга шакырган. Яс янъы исинде оьзин сынап карайды эм буьгуьнлерде сол затка оькинмейди. Исмаил Бальгишиев артисттинъ бас касиетлерининъ бириси деп ойнап турган рольге янынъ ман берилуьвди, сол аьдемнинъ яшавы
ман сахнада яшап болувды санайды.
– Сол заман каравшы сага ынанады, сенинъ талабынъды коьреди, – дейди артист. А.Островскийдинъ пьесасы бойынша «Кешиккен суьйим» деген спектакльде Исмаил Бальгишиев бас рольлердинъ бирисин – Николай Шабловты ойнайды. Сол рольдинъ сизге маьнеси кайдай деген соравыма артист
булай яваплайды:
– Николай Шабловтынъ роли мага маьнели эди, неге десе бас герой касиети бойынша мага усамайды, баска. Меним оьзиме кызыклы эди, режиссер ман салынган борышты мен толтырып боларман ма, каравшыга Николайдынъ янынынъ кыйналувын коьширип, коьрсетип боларман ма экен? Мага актер
аьрекетинде энъ де кызыклы – сахнада каравшы ман коьзбе-коьз калганда юректи бийлейтаган сезимлер. Сахнада бир де болмаган аьдемге сол сезимлерди анъламага кыйынлы деп ойлайман, – деп хабарлайды Исмаил иси акында.
Исмаилдынъ оьзденлиги де коьринеди явапларында. «Актерга не зат маьнели – талап па яде ийги аьзирленуьв ме?» – деген соравды да бердим. Бу соравга явап бергенде, артист баслап оьзин ийги аьзирленген эм талаплы артист деп санамайтаганын белгиледи. Ога энъ де маьнели – оьз куллыгын суьйип этпеге,
куллыгынъ пайдалы эм керекли экенин сезбеге.
Исмаил Бальгишиевтинъ суьйикли фильми – Ильф эм Петровтынъ романы бойынша салынган «Золотой теленок» (Остап Бендерди Юрский ойнавында). Сахнада да сол рольди ойнамага мырат салады артист. Мен ойлайман, сол мырадына да етер Исмаил.
Артист пен аьр дайым да критика эм сукланув, мактав иси бойынша айырылмай юредилер. Исмаилга мактавдан да, сыйдан да критика ювык. Соьйтип, ол сулып йыйнайды. Эгер бирев сенинъ янъылысынъды коьрсе, сага коьрсетсе, соны туьзетпеге шалыскан инсан уьстинликлерге етисер деп шекленмеймен. Соны йорайман суьйикли артистимиз Исмаил Бальгишиевке.
Актердынъ куллыгы тынышлардан тувыл – спектакльлер, репетициялар кешке дейим созыладылар. Арыса да, оьз исин суьеди Исмаил. Бос заманында фильмлер карайды, китаплер окыйды, тыншаяды. Бос заманында да Исмаил суьйикли иси мен яшайды. Уллы язувшы Н.Гоголь коьплеген йыллардынъ артында язган: «Театр – уллы мектеб, онынъ борышы терен: мынълаган инсанларга пайдалы эм тири дерис бермеге». Соьйтип ислейди Ногай патшалык драмалык театры эм онынъ артистлери. Кеспи байрамынъыз бан, яратувшылык инсанлар. Шебер ногай тилимизде соьйлеп, ярасык саниятын таралтувда
сизге уьйкен уьстинликлер сагынамыз.
Г.Бекмуратова.
Суьвретте: И.Бальгиш.