Аьлиги заманда «Ногайское лесничество» ГКУ етекшиси Феруза Дикиновады биз коьп йыллардан бери ийги таныймыз. Онынъ ердеги сав яшав оьмири Ногай районында орман оьсимликлерин олтыртув, соларды оьстируьв эм коршалав ислери мен басланып, солар ман оьтип те келеди.
Орманлык хозяйствосына биринши кере, дурысында, Ногай питомник хозяйствосына алдынгы «Шоьллик маягы» район газетасында кесек заманга
1987-нши йыл студент таркавларында ислегенде, материал язув уьшин барганман. Сонынъ ол замандагы директоры РФ ат казанган орманшысы Адильхан
Янмурзаев (Алла ога тынышлык берсин) мага сол йылларда мунда бас лесничий болып ислейтаган Феруза Курманали кызын коьрсетти. «Мине, Магомет-Али, орманлык исинде баьри сыр-сыбырды билетаган, орман куллыкшылары ман бирге яз шиллесинде яллап, куьз куьнлеринде кайратланып, олар
ман баьри кыйынды-тынышты боьлип келеяткан Феруза Курманали кызы. Ол сага баьри куллыкларымыз акында айтар», – дегени эсимде сакланган. Муннан сонъ мага Ногай орманлык хозяйствосына коьп кере келмеге туьсетаган эди. Куьз куьнлеринде терек олтыртув, ийдершик урлыкларын йыюв, язлыкта яс орман оьсимликлерди олтыртув уьшин ерлерди аьзирлев ислери шагында мунда болганман эм орманшылар ман неше кере де олардынъ даьмли берекетин де татпага туьскен. Неше кере келсем де, аьр заман да кайнап турган ислер ишинде Феруза Дикиновады коьрмеге туьсетаган эди.
Аьлиги заманларда ол Дагестанда ялгыз бир хатын – «Ногайское лесничество» ГКУ директоры.
– Орманлар – бизим Ер планетамыздынъ оьпкелери деп айтылады. А бизим кургаклы ава шартлары болатаган Ногай шоьллиги уьшин орман тереклери айлак та керекли. Муннан 60-70 йыллар артта эскен давыл еллери мен коьшпели кумлары коьшип, куьздеги кавраган кавмаклары ювырган еримизде
биринши орманлык хозяйствосы туьзилип, районымыздынъ кырлары танымастай туьрлендилер. Эндигиси соларды биз кайтип сакласак эм санын арттырсак, соны ман шоьлимиздинъ табиат аьллери, халкымыздынъ ден савлыгы байланыслы, – дейди Феруза Курманали кызы. Ол аьли де бала шагыннан оьз бавында тереклер, бав оьсимликлерин оьстирмеге бек авас эди.
Оьз тенълери мен авылдынъ кубыласындагы орман йолакларына кыдырмага шыкса, яны аллы-ясыл дуныяга синъгенин эм сол дуныя оны оьзине куллык
этпеге шакырганын неше кере де юреги мен терен сезген.
Бу баьри яслыктагы алал сезимлери оны, Терекли-Мектеб авылдынъ А-Х.Джанибеков атындагы орта мектебин кутарган сонъ, Новочеркасск каладагы инженер-мелиоративлик институтына туьспеге йол ашты.
Соны окып кутарып, диплом алган сонъ, Феруза Дикиновады баслап совет йылларындагы йорык пан Казань калага ислемеге йибередилер. Оннан
сонъ яс специалист тувган ерине – Ногай орманлык хозяйствосына куллык этпеге келеди. Коллективти сол йылларда Виталий Степанович Ермолаев (яткан
ери ярык болсын) етекшилеген. Бу сулыплы акыллы эм алдыга эрек карап болатаган етекши, коллективте куллык этетаган эсли орманшылар Феруза Дикиновады кургаклык аьллерине шыдамлы орман оьсимликлерди оьстируьвдинъ баьри сырларына уьйретедилер.
Соннан бери кырк йылдан артык заман оьтип барады. Яшавынынъ сол шаклы заман оьмирин Феруза Курманали кызы районымыздынъ, республикадынъ
орман исине берип келеди.
Коьп йыллар бу яваплы эм маьнели тармакта куллык эткени уьшин ол «Дагестан Республикасынынъ ат казанган табиат коршалав куллыкшысы», «Россия
Федерациясынынъ ат казанган орманшысы» деген сыйлы атлар ман савгаланган. Соны ман бирге Феруза Курманали кызы Дагестан орман специалистлери эм етекшилери арасында аты кенъ белгили эм уьйкен сыйга тийисли ялгыз бир кыскаяклы болады.
Ф.Дикинова ман былтыр коьрискенде, ол мага: «Биз эндигиси алдынгыдай болып орман оьсимликлерди олтыртув ислери мен каьр шекпеймиз. Бу исти баскалар юргистедилер. Бизге оьз ерлеримиздеги баьри орманлыкларды эм орман йолакларды оттан, законсыз шабылувдан саклав борышы тапшырылган, эм биз соны толтырамыз», – деди.
Сол соьзлерге ыспат деп, буьгуьнлерде ногай орманшылары бу исти белсенли кепте юритедилер. Боьтен де язлык эм яздагы исси эм кургаклы ава аьллеринде олар орманларды от туьсуьвден белгиленген маршрутлары бойынша дайым да тергейдилер. Авыл администрациялары ман бирге от туьсуьвге карсы дружиналары да туьзилген. Соны ман бирге Феруза Дикинова орман фондынынъ ерлерине кокыс таславга, тереклерди законсыз шабувга карсы аьр заман да район администрациясында болып озатаган йыйынларда шыгып соьйлеп, авыл аькимбасларынынъ эслерин бу маьселеди шешуьвге каратады.
М-А.Ханов.
Суьвретте: Россия Федерациясынынъ ат казанган орманшысы Феруза Дикинова.