Россия Федерациясынынъ патшалык политикасында маьнели эм салдарлы йорыклардынъ бириси – яшавшыларды социаллык яктан канагатлав.
Патшалык яктан канагатлавды куьтетаган аьдемлер саны айлак коьп. Бу куьнлерде тек бизим Ногай районымызда тувыл, элдинъ баьри еринде де, аьдемлер акында ойлав, патшалык яктан олардынъ ыхтыярларын коршалав керек болады, эм сол ок яшавшылардынъ оьзлерининъ тешкеруьвли каравы астында. Патшалык яктан кайдай социаллык ярдам келер экен деген сорав турады. Солай болганда, патшалыктынъ бу ерде эм бу соравлар бойынша суслы критиги – ерли яшавшы оьзи.
Коьп соравлар тувады яшавшылар араларында туьрли коммуналлык тоьлевлер, бала акша эм баска социаллык келимлер бойынша.
Сол соравлардынъ бир нешеви бойынша эм оьткен йылдынъ ис тамамлары акында биз Ногай районы бойынша УСЗН етекшиси Багаутдин Арслан увылы Тангатаров пан хабарластык.
– Багаутдин Арслан увылы, амансызба, бизим газета окувшыларымызга сиз етекшилейтаган управление толтыратаган борышлар акында эм тувра гражданларга этилетаган ярдам акында айтпага тилек саламыз.
– Аман эсен, Ногай районындагы УСЗН, оьзининъ алдына салынган борышларына коьре, яшавшыларды социаллык яктан колтыклав тармагында патшалык политикады яшавга шыгарув бойынша аьрекет бардырады, айырым гражданларга социаллык колтыклав бойынша шараларды яшавга шыгарувды канагатлайды. Айтпага, Уллы Аталык согысынынъ ветеранлары эм оларга тенъ этилген (оьзлери оьлгеннен сонъ) аьел агзалары, ЧАЭС калдыкларын тайдырувда катнасканлар, ис ветеранлары, тыл куллыкшылары, политикалык репрессияларда болганлар, сакатлар, согыс аьрекетининъ сакатлары, коьпбалалы аьеллер, согыс урыслардынъ ветеранлары эм сондай баскалар айырым социаллык колтыклавга тийисли боладылар.
Биз йогарыда келтирген аьдемлердинъ аьр бириси, патшалык бойынша аьрекет этетаган законодательствога коьре, тийисли социаллык ярдамды федераллык яде республикалык бюджеттен алады. 2025-нши йыл, Ногай район яшавшыларына, туьрли пособиелер бойынша Дагестан Республикасынынъ
Управлениеси мен 55 миллион 596 мынъ 577 маьнет 52 каьпик шыктажланган. Социаллык колтыклавга тийисли болган гражданлар саны 2025-нши йылда 3137 аьдем болады.
– Коьбисинше сизге кайдай социаллык колтыклав бойынша аьризелер туьседилер, кайдай маьселелери мен яшавшылар келедилер?
– Аьлиги заманларда Управлениединъ аьрекетининъ маьнели йорыгы деп СВО катнасувшыларына социаллык колтыклав шаралары саналадылар.
ДР Оькиметининъ 201-нши номерли (31.05.2023-нши йылда кабыл этилинип алынган) токтасына коьре, 2025-нши йыл Россия Федерациясынынъ коршаланув министерствосы ман контрактлы ис аьрекетке кол басып, СВО катнасувшысы сыраларына кирген 17 аьдемге 6 миллион 900 мынъ маьнет акша эсабында тоьленген.
Солай ок 2025-нши йыл Дагестан Республикасынынъ ис эм социаллык оьрленуьв министерствосы, турак уьй мен канагатлав эсабында турган гражданлардынъ буйымын толтырув уьстинде тармаклы аьрекетин бардырды, Ногай районымызда ети аьдемге 11 миллион 200 мынъ маьнет акша
турак уьй алувга карыжланды.
Яшавшылар арасында кенъ яйылган социаллык колтыклав – социаллык контракт негизинде этилетаган шара. Управление мен 2025-нши йылда 55 контракт туьзилди. Сол санда – байыр предпринимательлик аьрекет ашув, мал оьстируьв эм сондай баска каьр баслав.
Кыйынлы яшав аьллерге калган гражданларга да ярдам этилген. Сога шыктажланган акша оьлшеми – 422 136 маьнет акша.
Билдирип озайым, 2026-ншы йылда социаллык контрактка кол баспага СВО –да демобилизоваться эткен катнасувшылар, олардынъ аьеллери, солай ок, коьпбалалы аьеллер де ыхтыярлы боладылар.
Дагестан Республикасынынъ Оькиметининъ 69-ншы номерли (06.04.2022 йылда кабыл этилинип иалынган) токтасына коьре, 2025-нши йыл 28 аьел уьйлерине дейим газ тармагын еткеруьв шыктажын ябувга 1 миллион 631 мынъ 570 маьнет акша алган.
Солай ок, ДР Оькиметининъ 95-нши номерли (05.04.2024- нши йыл кабыл этилинип алынган) токтасына коьре, оьзлери шыгарган карыжлары уьшин 1 миллион 162 мынъ маьнет акша алганлар. 2025-нши йылдынъ 1-нши январиннен алып, Управлениединъ оьзининъ юриткен эсабына коьре, Ногай
районынынъ 2490 яшавшылары аьр айлык турак коммуналлык буйымлары уьшин шыгарган карыжлары бойынша ярдам алганлар, олардан баска
болып, 408 аьдем аьр айлык регионаллык тоьлевлер де аладылар.
Аьли мен оьз соьзимди район учреждениелерининъ етекшилерине каратпага суьемен, эгер сиз аьрекет этетаган организацияда куллыкшылар
араларында ис орынга алынган яде тайдырылганлар бар болса, бизге билдиринъиз, неге десе сол сан ман социаллык колтыклав берилмеге болатаганы яде болмайтаганына карар алынады.
Бизим Управление этетаган социаллык ярдам саны айлак коьп: коьпбалалы аьеллер, биринши класска баратаган окувшылар, ювыклардынъ каравына калган оьксизлер… тийисли боладылар.
– Багаутдин Арслан увылы, сиз буьгуьнлерде етекшилейтаган ис организация – УСЗН куллыкшылары этетаган куллык оьлшеми айлак уьйкен эм яшавшыларга да салдарлы ярдам оькимет ягыннан бар. Ямагат пан ис аьрекетти бардырув тынышлардан тувыл, куьн сайын туьрли аьдемлер мен распага туьседи. Кайтип ойлайсыз, сизинъ куллыкшыларда бас деп кайдай касиет болмага керек?
– Сабырлык, анъламлык, языксынув. Бизим ис аьрекетимиздинъ бас борышы – яшавшыларды янъы кирген, патшалык пан яшавга шыгарылатаган социаллык колтыклав шаралары ман таныстырув, «кайтарым байланыс» аркалы ис сапатын белгилевди алув. Сондай мырат пан туьрли социаллык тармакларда официаллы сайтларымыз бар. Аьлиги заманда Управление ерлескен меканда, тамларда анълатув стендлер бар. Оьзим де, етекши болып, куьн сайын гражданларды кабыл этип алмага аьзирмен. Кабинетимнинъ эсиги эртенги 9 саьаттен алып кешки 4 саьатке дейим ашык.
Биз аьдемлер мен ис аьрекетти бардырамыз, сонынъ уьшин сыйлав – бизим бас приоритетимиз.
– Савболынъыз, Багаутдин Арслан увылы, мага айырган заманынъызга, исинъиз оьр барсын эм халкымызга тек пайдасын берсин.
– Аьли мен мага берилген амалга коьре, хабарласувымыз Хатын-кызлар байрамына рас келгеннен сонъ, ис йолдасларым – кызларды кутлап, аьр бирисине ден савлыкты, таза аспанды, дайым шат коьнъилди йорайым. Савболынъыз сиз де!
Хабарласувды Галима Курганова юриткен.
