Аьел. Уьш аьриптен туьзилген соьз болса да, маьнеси айлак уьйкен эм аьр кайсы аьдемнинъ бактысында да уьйкен
орынды алады. Аьел тыпак, агзалары араларында тилбирлик, алаллык болса, яшавдынъ баьри кыйынлыгын да, каты
сынавларын да оьтпеге болады.
Бу куьнлерде аьел ошагы курылганлы ярты оьмир – 50 йыл, аз ба, коьп пе, билмеймен, ама сол шаклы йыллар ишинде, бактыларын байланыстырган аьдемлер кол ысласып, яшавдынъ ашшысын да, таьтлисин де татып келедилер.
Календарь бойынша белгиленетаган куьн – Аьел, суьйим эм алаллык деп аталган байрамды бирге йолыгадылар эм, сол куьнге рас барып, элимиз бойынша беркитилген коькирек белгиси – медальге тийисли этилмеге ниетленетаган аьел – Ногай районымыздынъ Батыр-Мурза авылыннан Адильхан ман Дамехан Сабутовлар.
Батыр-Мурза авылы, оьлшемине коьре, ногай шоьлимиздинъ уьйкен болмаган авылларынынъ бириси, ама районнынъ маданият орталыгына ювык дегенлер санында, солай болганда, Ногай районнынъ орталыгында озатаган кайсы шарада да сол авыл яшавшылары биринши конаклар боладылар, авыл яшавшылары бир-бириси мен де татымлыкта яшайдылар, аьр
кайсы яхшылыкты да, кыйынлыкта да табылып боладылар.
Авылдынъ яшавшыларыннан Сабутовлардынъ берекетли аьели акында коьп кере эситкенмен. Аьел басы Адильхан Толубай увылы коьп йыллар узагында йыныслы койлар оьстируьвши Червленные Буруны патшалык заводында тракторист исин алаллык пан толтырып келди (оьзи асылы ман да сол авылдан). Ол ислеген йыллар сонда берекетли, белсенли куллык юретаган шак эди. Червленные Буруны авылы атаклы койшылары ман, оькиметке беретаган онъысы ман данък болган йыллар…
Сонда аьрекет эткен исшилер санында эди Адильхан Сабутов та, аьли ол тийисли тыншаювда, оькиметке пайдасын отыз йыл узагында берип келди.
Аьел тандырын саклавшы Дамехан Элболдыевнадынъ куллыксуьерлиги, берекетлиги акында онынъ уьйкен кызы Апузардынъ кыймасларыннан эситкенмен. Оькинишке, аьлиги заманда Апузар бу дунядан кешкен.
Ога берилген яшав оьмир айлак кыска болды…
Аьдемнинъ яшавдагы ызы яшаган йыллар ман саналмайды, биревлер коьп яшаса да, коьзден тайганлай, коьнъилден де таядылар, баскалар аз яшаса да, эсинъе алган сайын, онынъ яркын келбети коьз алдынъа келип турады. Мен Апузарды оьзим
неше кере де коьргенмен (бизим ортак танысларымыз бар эди), оны тувра таныганман деп айтып болмайман, ама онынъ шат коьнъили, аьр кайсы де «оьзиндики» этип соьйлевин эситкенмен…
Оькинишке, яшав сондай – бирев келеди, бирев кетеди… Арамыздан кеткенлерге еннет капысы ашылганды тилев, дуаларымызды каратув борыш болады бизге, аьли уьшин бу яшавда оьмир суьретаганларга…
Сабутовлардынъ аьел басы – ясуьйкенлерининъ коьнъиллерине коьнъил косады йиен увыллары, кенжепайы Анизардынъ балалары.
Аьлиги заманда Анизар оьзи де тетей болган, солай болганда Адильхан ман Дамехан – немере кыздынъ да атайы ман тетейи. Сол тувыл ма куьез деген, оьзиннен тувганнынъ уьшинши несилин де коьретаган болсанъ.
Дамехан Элболды кызы кесписине коьре окытувшы, ол мектебте балаларга география окув сабагын уьйретип келди, оннан сонъ, маданият тармагына коьшип, ис аьрекетин бардырган. Савлай яшав оьмирин аьелине багыслап келген хатын деп айтпага
болады. Онынъ ызын ызлаган эки кызлары – Апузар ман Анизар да окытувшы кесписин сайлаганлар.
Анизар Адильхан кызы – БатырМурза авыл мектебинде тарих окув сабагыннан окытувшы. Онынъ терен билими де оьз емислерин береди. Ол окытатаган окувшылар, республика, район кезеклеринде оьтетаган туьрли шараларда ортакшылык этип, савгалы орынларга тийисли боладылар. Ол оьзи де окытувшылар уьшин озгарылатаган сынасларда катнасады. Ийги
окытувшы деген атты яклап келеди.
Мен ога алдыда тек уьстинликлерди йорайман. Анизар дайым атасы ман анасынынъ янында, аьр кайсы, керекли ерде олар бир-бирисине кол созбага, ясуьйкенлери болса, кызы эм оннан тувган йигитлерге тирев болмага шалысадылар… Йиенлер де оьзлерининъ уьстинликлери мен нагашатайын эм энесин суьйинтедилер: биреви юрист кесписин сайлаган, экиншиси –
медицина куллыкшысы болаяк, аьлиги заманда орта медициналык окув ошагынынъ студенти.
Мен Ногай районымыздынъ БатырМурза авылыннан Адильхан ман Дамехан Сабутовлардынъ аьелине тек, коькте таза аспанды,
наьсип кусы дайым басларында айланып турганды йорайман. Буьгуьн сизге тапшырылаяк савга сизинъ бирбиринъизге алаллыгынъыздынъ шайыты болады. Ошак тандырдынъ алавы куьшли болса, баьри затты да йылувлыкка орап, аьр кайсысына да тирев болаяк.
Галима Сагиндикова.
Суьвретлерде: Сабутовлардынъ аьели; ясуьйкенлер кызы эм йиенлери мен.
