Согыс майданларында аз оьзгерислер болмаган. Биревлер белгили болып калган, баскалары сонда калган йигитлер мен кеткенлер. Уллы Енъуьв куьни келгенли бу йыл 77 йыл толады. Арамызда сол каарлы согыста катнаскан йигитлеримиздинъ биревси де йок. Тек олар акында йырланган йырлар, ятланган ятлавлар бизге олардынъ йигитлиги акында билдирип турадылар. Арада бир тек коьп болмаган аьдемлерге белгили болып калган...
Уллы Аталык согысы йылларында аьр биревдинъ эткен йигитлиги бизим юреклерде дайым болмага керек: оьлимге коркынышсыз карап барган аьскершидинъ, куьндиз эм кеше демей, эгинлерде эм заводларда ислеген тыл куллыкшыларынынъ эм уьйкенлер мен бирдей болып ислеген балалардынъ. Бизим киели борышымыз сол авыр йыллардагы акыйкатлыкты сакламага эм несилден- несилге коьширмеге.
Тарихши, Дагестан Республикасынынъ Ногай районында краевед эм географиялык козгалысынынъ негизин салувшы Бальбек Аджибайрамович Кельдасов (яткан ери ярык болсын) савлай оьмирин оьз халкы уьшин аьрекетлевге багыслаган. Онынъ ойлары, ниетлери халкынынъ аьвелгиси, аьлигиси эм келеектегиси мен байланыслы болган. Быйыл сыйлы яслар насихатшысы тувганлы 90 йыл болды. «Ногайский район» МР администрациясы ман уьстимиздеги 2022-нши йыл Бальбек Кельдасовтынъ йылы...
Мине он бес йыллар артып барады бизим мектебти битиретаган балаларымыз Ортак патшалык сынавларды, патшалык пан белгиленген заманда, ерде оьтетаганларына эм белгилер, балларга коьре салынатаганына. Баслапкы йылларда Ортак патшалык сынавлардынъ янъы кеби коьп аьдемлерге ярамайтаган эди (ис аьрекетимизге коьре, коьргенмиз эм эситкенмиз), тек ызгы заманларда ойларын авыстырганлар да аз тувыл.
Оьз яшавынынъ 50-ден артык йылларын бизим Кундару Карасаевна Сатырова окытувшылык аьрекетине багыслап келеди. Онынъ аты тек оьзи тувып-оьскен Карагас авыл яшавшылары арасында тувыл, савлай Ногай район яшавшыларына таныс.
Россия МВД-нынъ Кизляр районы бойынша полициядынъ ясы етпегенлерининъ иси бойынша инспекторлары «Оьлим кайда сатылады, билдиринъиз!» деген акциясы бойынша Кизляр районнынъ мектеблеринде окувшылар ман хабарласувлар юриттилер.
Кайсы урыстынъ да, согыстынъ да ызы ийгиликке аькелмейди. Аьр кайсысынынъ да аькелген йойымы болады. Сол затларды биз – хатынлар бек аьруьв анълаймыз. Эгер бу куьнлерде Россия Федерациясынынъ Президенти Владимир Путиннинъ буйырыгы ман Украина еринде спецоперациясы басланмаган болса, сонъ россиянлыларга яшавды тынышлыкта бардырмага кыйын болаяк эди. Ушыны ман да бизим элге айлак авыр кавыфлык тувдырмага болаяк...
Кадрия атындагы орта мектебинде Халклар ара ана тил куьнинде сол байрамга багысланган бек ийги шара оьтти. Мунда конакта Ногай район билимлендируьв управлениесининъ етекшисининъ орынбасары Медина Гапарова, «Шоьл тавысы» республикалык газетасынынъ бас редакторы Эльмира Кожаева болдылар. Шарада ана тилининъ окытувшылары Насипхан Хасбулатовадынъ, Нурбике Кельдасовадынъ, Альмира Баякаевадынъ, Эльмира Абубекеровадынъ окувшылары катнастылар.
Йыл сайын увыт айдынъ ишинде Халклар ара ана тиллер куьни байрамшыланады. Бу куьнди Ногай район билимлендируьв учреждениелеринде ана тилине багысланган шараларды озгарув ман белгилейдилер. соьйтип, быйыл Терекли-Мектеб авылынынъ А-Х.Джанибеков атындагы мектебинде ногай тилининъ юмалыгы озды. Класс саьатлер, яттан ятлавлар окув конкурслары класслар бойынша озгарылды.
Махачкаладагы билимлерди арттырув институтында аьр йыл сайын увыт айында ана тил куьнине багысланып, шаралар озгарыладылар. Бу йыл да мунда авыр аьллер мен байланыслы болып онлайн кебинде ана тилинде Дагестан авторларынынъ асарларын ийги этип окувга багысланган республика бойынша ярысы оьтти.
