Ата-аналар ман балалардынъ катнаслары, оны анълав айлак кыйын. Аьелде анъламлык йок болганын тек урсыстынъ катнасувшылары биледилер, биз, тоьгеректегилер, сол себеплерди тек ойлап шыгармага боламыз. Эки несилдинъ арасында болатаган анъламсызлыктынъ себеплери аз тувыл, олардынъ яшавга карасы туьрли болады. Биз, уьйкенлер, анълав керекпиз – яс несилдинъ яшавга оьз карасы, оьз ойы бар, сога коьре тербиялавды биз дурыс...
Биз буьгуьн ясылшады даьмли деп билемиз, ама куьреге аьдемнинъ ден савлыгына да бек пайдалы деп айтадылар специалистлер. Баьрисине де бу емисти ашамага ярамайтаганы акында да билдиредилер олар.
Аьдемнинъ тувган куьни. Бир аьлемет байрам деп саналады сол куьн. Йылдан-йылга бу куьнлер инсанга сулып, акыл аькеледилер. Сонъында, яшавымыздынъ уьйкен кезегин оьткен сонъ, биз артымызга бурылып караймыз. Кайбиримиздинъ яшавга шыгарылмаган ниетлери де бар, ама сол озган йыллар инсанларга кайдай коьп наьсипли, куванышлы куьнлер савкатлаганына коьп затлар шайыт болады.
Типография исининъ тарихи коьп оьмирлер мен эсапланады. Биринши кишкей полиграфия предприятиеси 19-ншы оьмирде салынган. Баспа аьрекети агаш уьстиндеги йолынылган кеплерден кагыт ярдамы ман этилинген. Сонъында пеш оты ман куьйдирилген балшыктан, иритилген туьрли темирлерден айырым аьриплер шыгарылып басланган. Коьп оьмирлер бойы аьлим-курувшылар кол ман язылган тексти газета яде журнал бетлерине ерлестируьв исин тезлетуьв уьстинде ойлаганлар. Сол...
Янъыларда Россияда яшайтаган ногай миллет халкынынъ ваькиллери Шешен Республикасынынъ бас каласы Грозныйда конакта болып кеттилер. Шешен Республикасында яшайтаган ногайларыннан туьзилген миллет-культуралык автономиясынынъ ойы ман яшавга шыгарылган «Россиядынъ билдируьв-ыхтыярлык майданында ногайлардынъ катнасувы» деген тоьгерек столы Шешен Республикасындагы Финанслар министерствосынынъ конферец-залында йогары аьлде уйгынланып оьтти.
Ызгы йылларда республикада, сонынъ санында Ногай районында да, автомобиль йолларды курув эм ярастырув ислерине заьлимдей маьне бериледи. Ол зат анъламлы, неге десе йоллар аьдем яшавында, савлайы экономикада энъ маьнели орынлардынъ бирисин тутады. Элбетте, бу тармакта буьгуьнлерде этилинген куллыклардан эсе, эндиги де этилинееклери коьп, кайсы бир йолларга тап 30-40 йыллардан бери бир кере де ярастырув ислери...
Шегерткидинъ кайдай зарарлы экенин айлак та бизим яклардынъ эгиншилери бек аьруьв биледилер. Сонынъ акында бурынгы йырларда да аз айтылмаган. Аьли 2016-ншы йылдан алып шегертки Бажиган бетлерден бизим район ерлерине де кирмеге йол тапкан эди. Сол йылдан алып аьр йыл сайын бу зыяншыга карсы патшалык оьлшеминде аз куллыклар юритилмейди.
Аслык йыюв куллыклары кайсы заманларда да эгиншилердинъ энъ де кайнавлы эм яваплы заман шагы болып саналган. Сол вакытта авыл ерлеринде танъ каранъасыннан алып тап туьн ортасына дейим (аьлиги заманларда туьнлерде де) авыл хозяйстволык техникасы баьриси де эгин кырларды бийлеп алып, онъыс уьшин уьйкен ис куьресин юриткенлери коьплердинъ эслериннен кетпеген болар.
Конституцияды кабыл этуьв – ол кайсы бир элдинъ де демократиялы патшалыкты туьзуьв йолында этилинген маьнели абыты. Сонынъ уьшин де коьп ерлерде сол куьн байрам куьни эм сонынъ яшавшылары ман кенъ белгиленеди.
Дагестан Республикасында балалы аьеллерге республикалык бюджетиннен социаллык яктан коьтергишлев амаллары алынады. Соьйтип, регионнынъ Ис эм социаллык оьрленуьв министерствосы ман осал аьлде яшайтаган коьп балалы аьеллердинъ биринши класска бараяк балаларына бир кере берилетаган акшалай пособие тоьленеек. Бу тоьлев 2012-нши йыл Дагестан Республикасынынъ Оькимети мен беркитилген, неге десе аьлиги демографиялык аьллер осал эм коьплеген аьеллер айлак осал...
