Кишкей Аталыгымызды биз аьр заманда да юрегимизде саклаймыз. Сол да акыйкат соьзлер, неге десе тувып-оьскен еримиз бизге куьш береди, кайратлы ислерге даьвлендиреди. Соьйтип, белгили ногай аьлим, исламовед, этнограф Ахмет Амин увылы Ярлыкапов Ногай шоьлине алгасайды, мунда неше йигитлерди баврайына кайтарган ювсан ийиси, мунда кардаш-тувганлары, мунда энъ де ювык аьдеми – Анасы.
Балалыгы Уллы Аталык согысынынъ заманына карсы келген аьдемлер. Олар элимиз эм халкымыз бан бирге сол йыллардынъ кыйынлыгын да, кайгысын да уьйкенлер мен бирге ортак боьлгенлер. Аьлиги заманда олар, баьри де ясы 80-нен озып, уьйкен яшав эм ис йолын оьткен ясуьйкенлер боладылар.
Нариман авылдынъ артында, бес-алты шакырым ерде Айгыр-тоьбе авылы орынласкан эди. Мен 1930-ншы йыл сол авылда тувганман, мунда эки орам бар эди, орамлардынъ арасы кенъ эди, олар косылып, бир колхоз болган. Мунда меним атам Сулейман Арсланов председатель болып ислейтаган эди. Колхозга «Стаханов» деп ат бергенлер. Нариманда «Кызыл Караногай» деген колхоз бар эди. 1940-ншы йыл эки колхозды...
Айдан сонъ ай озып, куьннен сонъ куьн агып, Уллы Енъуьвдинъ 75 йыллыгы якынлайды. Буьгуьнге дейим анайлар давдан кайтпай калган аьзизлерин эскерип, коьзясларын суьртип аладылар. Сондай авылдасларымыздынъ бириси Уллы Аталык согысынынъ катнасувшысы Биймурза Кульниязов эди.
Янъыларда Терекли-Мектеб уьлке танув музейинде Район хатын-кызлар советининъ баславы ман, Ортакластырылган китапхана куллыкшылары ман бирге, «Хатын-кызлардынъ аьлемет яшав тарихлери» деп аталып, коьп йыллар районымыздынъ етекшиси болган, район оьрленуьви уьшин коьп куллык эткен Балбийке Алимурза кызы Аджибаевадынъ ярык эстелигине багысланып йолыгыс озгарылды.
Ногайымыздынъ кайдай бай тарихи бар. Бир неше йыллар артта сол затка бизим тарихшилер болсын, аьлимлер болсын, биревге де ясыртын тувыл, уьйкен маьне бермейтаган эдилер. Ызгы онйыллыкларда бизим халкымыздынъ тарихине уьйкен маьне тек бизим аьлимлер тувыл, кардаш халклардынъ да тарих пен кызыксынатаган аьдемлери де бас тутпага суьетаган ерлер де аз болмайдылар, тек бу баска хабар… Янъыларда...
Анадынъ тавысы… Меним тувган еримнинъ тавысы. Юмсак, аявлы, биз соны биринши кере, муннан бек эрте бесигимиздинъ бас бетинде эситкенмиз. Бизди биринши кере атымыз бан атаган, бизге узакта калган бала шагымызда тувган якларымыз акында йырлаган, бизим юрегимизге бу уьйкен дуныяды киргисткен тавыс. Анам ман энъ биринши кере эки йылга аьскер сырасына кеткенде узак заманга айырылыспага туьсти....
Баьри зат та окытувшыга карсы, баьри зат та. Ол оьзининъ окувшыларына сав аьдем болмага керек деп айтады – телевизор, Интернет яманларды мактайды, ол тазалыктынъ эм намыстынъ акында айтады – телевизор, Интернет тазалыкка селеке этеди эм суьйгенлердинъ араларын, оларды айванга тенъ этип, ортага салып коьрсетеди, окытувшы Аталыктынъ тарихин яшавдынъ мектеби деп айтады – телевизор бизим тарихти...
Окытувшы кесписи кайсы заманларда да сыйлы кеспилердинъ бириси болады. Ол оьзи билим беруьвши, оьзи тербиялавшы болады десем, оьтирик тувыл. Сондай бек яваплы исти юритип келеди Калинин авыл мектебининъ етекшисининъ окув ягыннан орынбасары, эсап сабагыннан окытувшы Нарбике Ашим кызы Джумагельдиева.
