Янъыларда «Ногайский район» МР администрациясында быйыл Ногай районында келеяткан Курман-байрамын (Ид аль-Адха) уйгынлы аьлде оьткеруьв бойынша Шаралар планы кабыл этилинген. Сол Планга коьре районда Курман-байрамды оьткеруьв бойынша тоьмендеги ислер яшавга шыгарылмага каралган.
Оьрметли авылдаслар, «Шоьл тавысы» республикалык газетамыздынъ сыйлы окувшылары! Сизи мен янъыларда шыккан «Об отгонных пастбищах Республики Дагестан на примере Ногайского района» деген китап пен байланыслы болган ясуьйкен маслагатым ман боьлиспеге суьемен. Маслагатымды кабыл этип аларсыз деп уьмит этемен.
Конакбайлык – коьп маьнели анълам. Конакбайлык институты дуныядынъ туьрли халкларында, айтпага, увытларда (еврейлерде), индия, бурынгы германия, грек халкларында, арабларда, Австралиядынъ тамырлы яшавшыларында, Сибирьдинъ халкларында болган. Бир-бирлериннен узаклыкта болган халкларда конакларды йолыгув аьдетлерининъ усаслыгы, булай анъламастан болган затка усамайды.
Аьдетли элдинъ – аьдеми онъар __________________ Атайларымыздан калган ийги соьзлер аз тувыл эм аьр бирисине, яшав бойынша, кашан айтылган болса да, орын табылады. «Аьдетли элдинъ – аьдеми онъар», – деп те босына айтылмаган. Аьдет йорыгын туткан аьдемнинъ тербиясы да, яшав йолы да баска болаягына бир шек те йок.
Шилле айынынъ 26-ншы куьни, Дагестан Республикасынынъ Конституциясынынъ куьни, ДР Аькимбасы Владимир Васильев туьрли тармакларда ийги исин коьрсеткен аьрекетшилерге патшалык савгалар тапшырды.
Маьселе ___________ Ногай халкымыздынъ тили бойынша маьселелери акында баьримиз де билемиз. Сол маьселеди шешуьв йоллары бар, ама оны бирев де коьрмеге де суьймейди. Соьйтип яшамага, элбетте, тыныш. Оьзимизге сорав берип карайык. Яс ата-аналары уьйлеринде саьбийлерин тувган тилине неге уьйретпейди экен? Олар оьзлери ана тилин биледилер ше. XXI оьмири янъы технологиялар заманы экенин мен бек ийги...
Тезден Ногай районымыз туьзилгенли 90 йыл толувын белгилеймиз. Аз заман тувыл, бир аьруьв яшаган аьдемнинъ яшав оьмири. Сол Ногай районымыз туьзилгенли 90 йыл ишинде оьзининъ 83-нши йыл узагында яшав оьмирин суьрип келеди Шора Абдулмежит увылы Аджибаев (суьвретте). Онынъ бала шагы, яслыгы, эсли шагы, картлыгы Ногай районында оьтип барады. Оьзи де районымыздынъ оьрленуьвине, оьсуьвине коьп куьшин...
Окытувшы! Кайдай терен маьнели сосы соьз. Аьр бир аьдемнинъ яшавында ол оьмир бойы сакланып калады. Аьр бир балага уьйкен яшавга шыкпага коьмек этеди. Сыйлап, суьйип, баалап, эдаплыктынъ негизин салып келген аьдем ол! Окытувшы болып тувув керек деген ойга келесинъ, сосы кеспиди яшав мырады этип алып барган инсан акында соьз бардырылса.
Ногай халктынъ алтын фонды___________________ Йолмамбет Асанали улы Агаспаров тек бир Терекли-Мектеб авылымыздынъ тувыл, сав Ногай районымыздынъ, буьгуьнлерде ер-ерге шашыраган халкымыздынъ сыйлы ясуьйкенлерининъ бириси болады. Ол Ногай шоьллигинде эски мен янъы дуныядынъ, эки яшавдынъ авысатаган, тамырыннан туьрленетаган коьпиринде тувып, уьйкен эм узын йолды оьткен (янъыларда тувганлы 90 ясын белгиледи). Сол болган ислер, туьрленислер, аьлиги замандагы бир...
Бизге язадылар _____________ Биз, ногайлар, коьшпели халк боламыз. Ат болса, коьшпели халктынъ аьдемлери уьшин биринши досы эм йолдасы, онынъ коьлиги эм куьндегилик яшавында бек керекли янувары болады. Шоьл яшавшыларыннан атты алсанъ, оларга айлак кыйын болаяк. Шоьл еринде атсыз яшав бек авыр. Сонынъ уьшин де биз, коьшпели халк, бурыннан алып ат этин не уьшин ашаган экенмиз...
