Етим кызалак
Фатимат эртеректен етим болып калды. Атасы хатынын элтеп коьмеди эм уьйге яс тул хатынды аькеледи, онынъ оьзининъ балалары болады. Кишкей Фатиматка айлак кыйынлы заманлар келди. Оьзининъ кызларына хатын ярасык кийимлер кийдиреди, эркелетип турады. Фатиматты урмага да болады, ислетеди, акырады. Кызалак бир муьйисте олтырып, айырым ашайтаган эди. Калган асты ашап, йыртык кийимлер кийип турады Фатимат. Кызалак танъ ман бирге турады, тав булакка сувга барады, сонъ от ягады, азбарды сыпырады, сыйыр савады. Эртенънен туьнге дейим ислейди ол, болса да оьгей анасына ярап болмайды. Хатыннынъ кызлары кувыршаклар ман ойнайдылар, а Фатимат куллыктан йоьнъкийди. Яркыраган куьнлердинъ бирисинде етим кызалак сыйырларды багып, юн ийирип турган болады. Куьн ерди йылытады, уршык айланады. Бирден ел эсип, кыздынъ колыннан юнди алып кетеди эм узактагы дорбын (пещера) касына таслайды. Не этсин Фатимат? Излеп кетеди юнди. Уьйге бос коллары ман келсе, оьгей анасы оьлтирер. Уьйкен дорбыннынъ ишинде обыр куртка яшаган. Фатиматты коьрип, ол кышкырады: – Йыйна, кызалак, мага ерге шашыраган куьмисти! Бурылып карайды кызалак, дорбынга киретаган ерде куьмистинъ кесеклери ятыр. Ол баьрисин де йыйнайды эм албаслыга аькелип береди. – Энди белбавынъды шешип, кисенъди коьрсет, – дейди куртка. Фатимат коьрсетеди. Куртка кыздынъ алдатпаганын коьреди. – Аьруьв, мен ятаман, сен каравылшы боларсынъ. Эгер дорбында ак сув акса, мени тургызарсынъ, – дейди албаслы. Уйклайды каты куртка. Таслар уьстиннен суьттей ап-ак сув агып баслайды. Фатимат курткады тургызады. Ол уянады, кыздынъ бетин ак сув ман ювындырып, бияладынъ алдына аькеледи. Карайды кызалак биялага эм коьзлерине ынанмайды. Кайдай ярасык болады ол. Юзи тап куьндей, яркын, коллары, кевдеси ап-ак, кийими алтын эм куьмис пен тигилген. Кайтады суьйинип, Фатимат сыйырларды айдап уьйине. Йолда баьри де ога сукланып, карайдылар. Кызды коьрип, оьгей анасы куьнлейди, болса да коьрсетпейди. Сонъ Фатиматтан сорайды: – Кызым, сен кайдан алдынъ ярасык кийимди, кайтип ыспайы болдынъ? Фатимат ясырмай, хабарды айтады. Экинши куьн хатын оьзининъ кызын сыйыр бакпага йибереди. Ел эсип, кыз ийирип турган юнди дорбынга аькетеди. Кызалак ювырып кетеди эм албаслыды коьреди. – Кая, кызым, шашыраган куьмисти бер мага, аьши, йыйнап. Хатыннынъ кызы йыйнайды эм энъ де уьйкенлерди киселерине салады. – Энди белбавды шешип, киселеринъди коьрсет, – дейди албаслы. Киседен куьмистинъ уьйкенлери туьседи. Шырайы тастай болады курткадынъ. – Аьруьв, мен уйклайман. Кара сув акса, мени тургызарсынъ, – дейди ол. Албаслы уйклаганда, кара сув агады таслар ман. Ол турып, кыздынъ бетин кара сув ман ювындырады. Биялага караса, кыздынъ бетининъ бир ягы маймылдыкы, баскасы – ийттики. Йылап, ол уьйине ювырады. Коьргенлер оннан коркадылар. Соьйтип дорбындагы куртка хатынды эм онынъ кызын яманлык уьшин язалайды. Фатиматтынъ атасы хатынын уьйден кувып шыгарады, олар наьсипли болып уьйлеринде яшайдылар.
Коьширген Г.Бекмуратова.