Афган согысы аьдемлик тарихинде болып озганлы заьлимдей заманлар оьтип барады, ама эс мутпайды сондай авыр оьзгерислерди. Коьплеген ясларга согыстынъ кайнавында болып, замансыз оьспеге туьсти. Буьгуьнлерде олар бизим араларымызда яшайдылар. Биринши караска, олардынъ бир баскалыгы да йок, ама олар ман соьйлегенде, аьллескенде, касиетлерининъ баскалыгын, яшавга карасларынынъ туьрлилигин коьрмей болмайсынъ. 1989-ншы йылдынъ 15-нши увыт айында сол
замандагы Совет Союзы совет аьскерлери Афганистаннан шыккан. Соьйтип, сол йыл бу патшалыктынъ ерлериннен аьскершилеримиздинъ баьриси де оьзлерининъ согыс техникасы ман бирге Тувган Элине кайтарылган.
Соны ман бизим халкымыз уьшин тап 10 йылга созылган Афган согысы кутылган. Бизим аьскершилер уьшин бу согыс 1979-ншы йылдынъ 25-нши карагыс айында, совет десантниклери кардаш Афганистан элине сондагы революциядынъ кызыксынувларын яклав уьшин йиберилуьви мен бирге басланган. Афган согысы 3340
куьн узагында, Уллы Аталык согысыннан да артык заман бардырылып, 1989-ншы йылда токтаган. Соннан бери 15-нши увыт айы – Афган согысында ян берген аьскершилердинъ эстелик куьни деп саналады эм алдынгы Совет Союзынынъ баьри республикаларында да белгиленеди. Бу аьскерлик урысларда 14427 аьдем
ян берген эм сес-хабарсыз йойылган деп билдиредилер тарих булаклары. Солай ок Патшалык кавыфсызлык комитетининъ (КГБ) 576 эм Иш ислер министерствосынынъ 28 куллыкшылары да ян берген деп саналады. Коьп аьскершилер эм офицерлер, 50 мынънан артык аьдемлер, сол согыстан ден савлыгын йойып кайттылар…
Аьлиги заманларда Россия ман Куьнбатар ман юритетаган урысларда да йойымлар боладылар, согыс спецоперация басланганлы да элимизге кыйынлы болжал болып туры. Олай дегенимиз, орта Россия акында соьз тувыл, Украинага ювык болган япсарлардынъ, Россия туьзилисине киргени коьп болмаган ЛНР эм ДНР ерлерининъ тынышлы яшавшыларына зыян келеди… Россия оьз тарихинде коьп согыслар, явдынъ шапканын коьрип келеди, ама аьр кайсысында да Енъуьв – бизим
уллы элимиздики.
Аьскерши интернационалист куьни – ол бирге согыскан, окоп ишинде бир кесек оьтпекти йолдасы ман тенъ боьлискен эм тав-таслар арасында душпанлардынъ отыннан бирге коршаланган, разведкага барган эм явлар ман согыскан аьскерши йолдаслардынъ эстеликли йолыгысувы.
15-нши увыт айы – Афганистаннан совет аьскер боьликлерин шыгарув куьни бизим элимиз уьшин кайгылы, ама соны ман бирге узак заман созылган согыстынъ токтаган куьни. Баьри совет йигитлери мен бирге Дагестаннан, сонынъ санында Ногай районыннан да аьскерши-интернационалистлер Афганистан Республика еринде оьзлерининъ эр борышын намыслы толтырганлар. Олардынъ арасында агалыинили Сталинбек эм Анварбек Култаевлер, Адильгерей Аджиев, Руслан
Камалов, Алавдин Ярлыкапов, Алимхан Тореев, Салимсолтан Темирбулатов, Идрис Межитов, Самавдин Кусегенов, Муратали Мамутов, Вахид Койлубаев, Зейнадин Мансуров эм баскалары патшалык орденлери эм медальлери мен савгаланганлар.
Бу йыл Афган ериннен энъ ызгы аьскерши шыкканына 37 йыл толды. Аьр кайсы согыста да катнаскан россиянлы аьскершидинъ бир ниети – Элин явдан коршалав болады. Уллы Аталык согысында, Афганистан, Шешен Республикасында, бу куьнлерде согыс спецоперациясында бизим ердеслеримиз тынышлы яшав, келеектеги яркын яшав уьшин яс янын берген эм соны ман тынышлы яшавды туьзуьвге уьлисин коскан. Буьгуьн биз сондай коршалавшы йигитлеримиз болганы уьшин, таза аспан астында оьмир суьремиз. Яшасын Эл, оьрленсин Россия!
Галима Сагиндикова.
Суьвретте: афганшыинтернационалистлер куьби.