Россиядынъ куьши эм уллылыгы – онынъ еринде яшайтаган баьри халкларынынъ бирлигинде эм татымлыгында. Айлак та куьшли элимиздинъ халкларынынъ тыпаклыгы Уллы Аталык согысы йылларында эм бу куьнлерде Украинада согыс спецоперация озгарылган аьллерде, ортак явдынъ алдында коьринеди.

Кыйынлы Уллы Аталык согысы йылларындагындай болып, бу куьнлерде де, Тувган Еримиздинъ явлары – фашист Германиясы эм коллективли Куьнбатар бизим элимизде миллетлер ара кавгаласувлар ясап, орысларды баска миллетлер ваькиллери мен урыстырмага, Россияда иш политикалык беркликти козгамага шалысканлар.

Бизим наьсибимизге, элимиздинъ явларынынъ ой-ниетлери толмады. Савлай элимиз бойынша миллионлаган йигитлер оьз эрки мен фронтка кеттилер, соьйтип бу куьнлерде де согыс спецоперациясы барысында украин нацистлери мен орыслар, чувашлар, башкирлер, аварлар, лезгинлер, даргинлер, кумыклар, мышыгызлар, ногайлар эм баска халклар ваькиллери биргелесип куьреседилер. Озган оьмирдинъ кыркыншы йылларында халклар бирлиги фашизмди енъмеге ярдам эткенлей, аьли де бизим аьскершилерге кардашлык, татымлык, бир-бирине коьмек колын созувы явга карсы турмага коьмек
этеди.
Согыс спецоперациясы озып турган ерде туьрли миллетли мынълаган аьскершилер бир халктай болып явды согадылар. Олардынъ баьрисин де бир
мырат – неонацизмди енъуьв эм бир – Енъуьвге сеним биргелестиреди. Халклар бирлиги акында айтканда, олардынъ миллет эм дин туьрлилигине
маьне берилмейди.
Бу куьнлерде согыс спецоперация катнасувшылары Россия – ол тек Эл тувыл, ол – биз, яшайтаган ерлеримиздинъ узаклыгына, бир-биримизге усамаганымызга карамастан, элимиздинъ кызыксынувларын коршаламага аьзир болган онынъ биргелес, боьлинмес халкы экенин аьли де бир кере аян коьрсеттилер.
Россия халклары ман бирге мигрантлар да согысадылар, олар гражданство алар уьшин соны этпейдилер, олардынъ канында Россия ман бир болув,
олардынъ юрегинде ясуьйкенлер несили орыс эм баска халклар ман биргелесип элимизге шапкынлык эткен фашистлерге карсы турганы.
Меним саны коьп болмаган ногай халкым да ортак иске оьз уьлисин косады, бизим баьтир-ердеслеримиз элимиздинъ баска халклары ман бирге
Енъуьвди ювыклатадылар. Сексен бес йыл артта Караногайдан давга 2500 йигит фронтка кеткен, олардынъ тек 600-ге ювыгы Уллы Енъуьвден сонъ тувган
авылына кайткан. Оьз атайлары эм уьйкен атайларындай болып, бу куьнлерде согыс спецоперациясына Ногай районыннан ортак явга карсы турмага (бу
куьнлерге) 300-ден артык йигит кеткен, олардынъ 44-ти Эли уьшин янларын бергенлер. Туьрли орденлер эм медальлер мен савгаланганлары да аз тувыл.
Бизим Дагестан Республикасыннан согыс спецоперация барысында 18 йигит Россия Баьтири деген сыйлы атка тийисли болганлар. Сол шаклы баьтирлер согыс спецоперация барысында бир регионда да йок.
Бу куьн мен олардынъ тек коьрсеткен баьтирлиги тувыл, бирлиги, тыпаклыгы, бир-бирин куткарувы акында да айтпага суьемен.
Эки Эрклик ордени, «За отвагу», «За ратную доблесть» медальлери мен савгаланган, Украинадагы согыс спецоперация барысында йигитше ян берген офицер, разведчик Ренат Алимханович Елманбетов айткан: «СВО озган ерде аьскершилер миллети, туьрли дин тутатаганына коьре боьлинмейдилер, мунда баьри де кардашлар, олардынъ анасы бир – Россия элимиз, мунда Яратувшыдан сонъ бир-биримизге сенемиз». Ренат согыс майданыннан бир йорыктан туьрли миллетли, уллы элимиздинъ туьрли муьйислеринде тувып-оьскен каты яралы доьрт согыс йолдасын шыгарган. Ол оларды шпагат пан оьзине байлап, бир неше метр ер ерге ябысып, йылыскан.
Белки, ога аьли де неше де йолдасларын куткармага буйырган болар, мага ол белгили тувыл, оькинишке, онынъ коьп сырлары оны ман калганлар. Солай
болып Ренат оьз йолдаслары ман бирге явдынъ позициясына неше де кирген, сондай кавыфлы борышларды толтырмага тек оьзинъе сенгейдей этип сенген
аьдемлер мен бармага болады.
Эрклик орденине оьлген сонъ тийисли болган СВО катнасувшысы Алимурат Алиевти, бирден орманнан шыгып калган украин нацистлер аягына атып,
яралаган заманда, узын бойлы, каркыралы орыс яс кавыфлы ерден шыгарган. Командир Алимурат пан разведкага шыгады, анъсыздан олар бетке- бет
яв ман коьриседилер. Атыс басланады, явдынъ аьскершилерининъ саны коьп, а булар – тек экев. Соьйтип орыс миллетли командир каты яраланган ногай
ясты бир неше шакырым ер бойынша колларына коьтерип аькеткен. Алимурат Муслимович оьзи де неше кере де аьскер йолдасларын куткарган. Сонынъ
уьшин ога «За спасение погибавших» медали тапшырылган.
Бир кере дав майданнан онынъ орыс миллетли досы кайтпайды. Алимурат оьзи оны излеп шыгады эм ерде яткан авыр яралы досын табады. Ердесимиз оны кавыфлы ерден шыгарады. Орыс ясты госпитальге эмлемеге яткарадылар. Сонда да Алимурат оьзининъ анасына Москвада госпитальде яткан досын барып коьрмеге, онынъ акында каьр шекпеге тилейди, неге десе орыс яс етим болып балалар уьйинде оьскен болган. «Шоьл тавысы» республикалык газетасынынъ редакциясында согыс спецоперация катнасувшылары ман озгарылган кезекли йолыгысында СВО катнасувшысы Вагаб Османов аьскер кардашлык, Россия халкларынынъ тыпаклыгы акында айтты. Ол согыс майданында оьзининъ яралы досын хыйлы заман излейди. Йолдасы болса каты яраланган, коьзлери де
бу вакытта эндиги коьрмейди, аяклары да юрмейди. Бир шакта яралы йолдасы рация аркалы «Ногай, сен мени излеме, мен дуныядан кешип бараман»
дейди. Ол оьзининъ яшавынынъ ызгы такыйкаларында да Вагаб уьшин кыйналады, йолдасы босына оьз яшавын сынавга салганын суьймейди. Баьри зат
та тынъган сонъ, Вагаб досынынъ кевдесин излеп табады. Эки туьрли миллет яслар, а кайтип бир-бирине тувган кардаш кимик янлары авырыйды.
Афган согысынынъ ветераны эм СВО катнасувшысы Даниял Ильясов неше де россия аьскершилерининъ бир-бирине тирев болувы, коьмеги акында айткан. Эки согыс катнасувшысынынъ соьзлери мен, олар амал болып бир де оьзлерининъ яралы аьскер йолдасларын таслап кетпегенлер, медицина куллыкшылардынъ оьзлери де, бир аьллерде, дав майданлардан яралыларды шыгармага коьмек эткенлер, сондай зат явда болмаган.
Сондай мысаллар коьп. Соны ман бирге коьп заттынъ акында бизим баьтирлер айтпайдылар.
СВО барысында Россиядынъ Баьтири деген сыйлы атка биринши болып тийисли болган Нурмагомед Гаджимагомедовтынъ атасы уьш Эрклик орденининъ иеси Энгельс Гаджимагомедов язган: «Меним увылым эткен йигитлик россия халкларын бирлестиргенди суьемен.
Биз, баьримиз де– россиянлылар, аьдемлерди миллетлер эм дин белгилерге боьлмей, бирге алдыга бармага тийислимиз.
Дайым солай болган эм болаяк». Элимиздинъ явлары Россиядынъ коьпмиллетли патшалык болувы онынъ осал ери деп санайдылар. Йок. Олар янъылысадылар. Халклар тыпаклыгында онынъ куьши, уллылыгы, халклар бирлиги Россияды енъилмес этеди! СВО сол бирликтинъ тагы да бир сынавы болды, эм Россия халклары оны сыйы ман коьтердилер. Согыс спецоперация барысында элимиздинъ халклары ман коьрсетилген бирлик – ол зорлыктынъ сырагысы тувыл. Ол – аьдемлердинъ келеек несиллердинъ кавыфсызлыгын канагатлавга, патшалыгымыздынъ бойсынмаслыгын, тутаслыгын эм эркинлигин саклавга ымтылысында негизленген сайлав.
2025-нши йыл РФ Президенти Владимир Путин мен Уллы Аталык согысындагы Енъуьвдинъ 80 йыллыгы эм Аталыкты Коршалавшысынынъ йылы деп белгиленген, а уьстимиздеги 2026-ншы йыл – Россия Халклар бирлигининъ йылы. Аталыкты Коршалавшы йылы Россия Халклар бирлигининъ йылына коьшкен, неге десе Россия халкларынынъ бирлиги энъ де куьшли согыс спецоперация барысында аянланады!
Нурият Кожаева,
ДР ат казанган журналисти.
Суьвретлерде: СВО катнасувшылары Ренат Елманбетов, Даниял Ильясов, Алимурат Алиев.