Сонъгы заманларда балалар тувган тилде соьйлемейтаганлары юректи туьнъилтеди. Меним ойыма коьре, эгер аьелде сол затка тийисли эс этилсе, ясуьйкенлер оьз балалары ман уьйде тувган тилде соьйлеселер, ата-бабалардан калган ийги аьдетлеримиздинъ байлыгына суьювди кеплеп билселер, балалар да оьз тиллерин аьруьв билеек эдилер. Тил мен баьри зат та – халктынъ тарихи де, адабияты да, маданияты да, санияты да тар байланыслы. Биз яс несилге ана суьт пен канга-янга синъген тилимиздинъ байлыгын еткермеге борышлымыз. Ана тилимизде китаплер де, газеталар да, журналлар да шыгадылар. Сондай болып, теле-радио беруьвлер эндириледилер. Бу йосыкта Ногай драмалык театры уьйкен аьрекет юргистеди.
Кыскасыннан айтканда, буьгуьнги куьнде балаларга тувган тилди уьйретуьвге амаллар туьзилгенлер. Ама, оькинишке, ногайлар тыпакласып яшайтаган баьри регионларда да мектеблерде тувган тил окытылмайды. Мысалы уьшин, Ставрополь крайынынъ ногай авылларын алып карайык.
Мунда коьплеген ногай балалар тувган тилдинъ байлыгын билмейдилер.
Ногай тили берилмейтаган окув ошакларынынъ бириси Минераловод муниципаллык округынынъ Канглы авылынынъ ортак билимлендируьв мектеби де
болады. Соравды шешуьвдинъ йолларын излев мыратта ерли маданият уьйининъ етекшиси, белгили йырлавшы Таужан Хасанова каныгыслы куллык бардырады. Былтырдынъ тамбыз айында Таужан Мухтаровна Пятигорск каласында тувган тиллерге багысланып оьткен йыйында сол оьткир маьселеге айланган соравды коьтерди эм авыл маданият уьйинде ногай тилден кружок ашты. Таужан Хасановадынъ каныгыслыгы ман энди балалар тувган тилдинъ ярасыклыгы эм байлыгы ман танысадылар. Дерислерде ол авыл балаларын язып, окып уьйретеди. Китап окувдан баска балалар йырда, биювде болымлыкларын сынайдылар. Аьлиги заманда кружокка отызга ювык бала юреди. Кружок ашылганлы сегиз ай болады. Элбетте, кайдай да бир тамамлар акында айтпага аьли де эрте. Кене болса да, балалар тувган тилде соьйлеп эм йырлап баслаганлары кувандырады. Сол ис энди де белсенли бардырылар эм авыл балалары ногай тилде соьйлерлер деген сеним бар.
Биз Таужан Хасановага баслаган исинде тек йогары етимислерди сагынамыз!
А.Найманов.
Суьвретте: Т.Хасанова кружок катнасувшылары ман.