Терекли-Мектеб авылдынъ А-Х.Джанибеков атындагы орта мектебинде янъыларда белгили ногай язувшысы эм шаири, Дагестан Халк язувшысы,
С.Стальский атындагы республикалык адабиат баргыдынъ лауреаты, РФ эм ДР ат казанган маданият куллыкшысы, РФ Язувшылар союзынынъ агзасы Бийке Исхаковна Кулунчаковадынъ яратувшылыгына багысланган адабиат-анъ шарасы болып оьтти.
Мектебтинъ окытувшылар коллективи мен окувшыларынынъ язувшы ман йолыгысын баслаятып, директор Курасхан Ярикбаева буьгуьнги шара – ол коьплерге танълыктынъ, акылбалыклыктынъ эм аьлемет ян тазалыгынынъ белгиси болган аьдемге суьйимликти билдируьв экенин белгиледи. «Бийке Исхаковнады шоьл бозторгайы деп атайдылар. Ол тувра кепте айтылган аьлемет ат. Бозторгай – ол бийик аспанда сарнайтаган кус. Онынъ йыры шет-кырсыз кенъликте курткашаш пан боьригоьзлер уьстинде ушады. Бийкединъ яратувшылыгы да тап сондай», – деди мектеб етекшиси.
Шарада Ногай район администрациясынынъ аькимбасынынъ орынбасары Мурад Шадиев катнасты эм Бийке Исхаковнага ден савлык, узак оьмир эм янъы оьнер уьстинликлерди йорады.
Мектебтинъ 8-нши класс окувшылары Мадина Курганова ман Радия Джумакаева каравшыларга язувшыдынъ «Казбек» деген повестиннен сценка коьрсеттилер. Йылы эм терен ойлы соьзи мен Бийке Кулунчаковады онынъ оьнерин ярататаган Россия ат казанган окытувшысы Зухра Мусаурова кутлады. Ол бу ерде Бийке Исхаковна – оьз яратувшылыгы ман республикада эм онынъ тысында да кенъ белгили, коьп патшалык савгаларынынъ иеси болганына да карамастан, оьзининъ мерекели шараларын эм йолыгысларын районымыздынъ энъ де уьйкен эм абырайлы мектеби – Абдул-Хамид Джанибеков атындагы мектебтен баслаганы босына тувыл экенин айтты. Онынъ соьзлери мен, Бийке Кулунчакова миллет ногай адабияты уьшин бек коьп куллык эткен. Айтпага, бизде оьспирлер адабияты йок эди – «Казбек» деген повестин, «Кувыршак» деген пьесасын эм
баска шыгармаларын язып шыгарды. Зухра Мусаурова бир неше ийги соьзлерин мерекешидинъ «Россия – меним бактым» деген поэмасы акында айтты. «Мерекели шаралардынъ бирисинде бир белгили дагестан язувшысы Бийке тек бу поэмады язып оьзге бир зат та язбаган болса да, оьз атын оьмирге данъклаган болаяк эди деп айткан», – деп белгиледи Зухра Мусаурова. Ол аьвелде Бийке Исхаковна пединститутты окып кутарган сонъ Эдиге, Нариман, Кумлы авыл мектеблеринде ислегенин эм ол онынъ окувшысы болганын да билдирди. Муннан сонъ Зухра Казбековна орыс тилинде Бийке Кулунчакова акында язган эссесиннен уьзикти окыды.
Ногай район Хатын-кызлар советининъ председатели, ДР Ямагат палатасынынъ агзасы Асият Манкаева: «Биз Бийке Исхаковна акында соьйлесек, ал деп онынъ юзинде кыскаяклыды, танъ юрекли анады, ак ниетли бавырмалы тетейди коьремиз эм сонынъ уьшин де онынъ яратувшылыгында хатын-кызлардынъ – тандыр саклавшылардынъ бактылары алды орынларды алады», – деп белгиледи.
«Бийке Исхаковна – ол тек язувшы, поэтесса, хатын, ана да болып калмай, адабият аьрекетшиси, оратор, бизим республикада ногай халкынынъ тавысы. Ол акыйкатлык,
туврашылык, бизим халкымыздынъ йогары эдаплык байлыклары уьшин куьресуьвши. Ол буьгуьнлерде Дагестан Республикасынынъ Аькимбасынынъ администрациясындагы Ясуьйкенлер советининъ агзасы», – деди Асият Манкаева.
Бийке Кулунчакова акында оьз ойлары ман эм йоравлары ман солай ок белгили ногай шаирлери: ДР Язувшылар союзындагы ногай язувшылар секциясынынъ етекшиси Гульфира Бекмуратова, РФ Язувшылар союзынынъ агзалары Салимет Майлыбаева, бу сыдыралардынъ авторы боьлистилер.
«Бу йылды биз оьз республикалык «Шоьл тавысы» газетамызда официаллы аьлде Бийке Кулунчаковадынъ йылы деп билдиргенмиз эм онынъ мерекесининъ сыйына айырым рубрикады ашканмыз. Ол бек куьшли аьдем деп белгилемеге суьемен. Ол оьзине каратылган «уллы, гениаллы» деген соьзлерди макул коьрмейди, неге
десе ол танъ, аьдил, оьзининъ эткен исин байрак этип коьтермеге суьймейди. Онынъ уллылыгын биз баьримиз де буьгуьн йылы эм ювык этип карсы аламыз. Ол аьр дайым да оьз ногай халкынынъ уьйкен патриоты, халкы уьшин яшайды эм ислейди, соны ман бирге бизди де, шаирлерди, колтыклайды. Мен ога бек разыман», – деди Гульфира
Бекмуратова.
«Мен 38 йыл мектебте ногай тилининъ эм адабиятынынъ окытувшысы болып куллык этемен. Тек Бийке Кулунчаковадынъ «Туьрли туьсли карандашлар» эм «Казбек» деген эки шыгармалары акында айырым кепте айтар эдим. Биринши хабарындагы зейинли Айбийке кызда биз Бийке Исхаковнадынъ оьз келпетин коьремиз.
Мен дайым да мектебтеги окувшыларыма: «Сиз, эгер оьз тетелеринъиздинъ балалыгы кайдай болганы акында билгинъиз келсе, Бийке Кулунчаковадынъ «Меним балалыгымнынъ орамы» деген повестин окынъыз. Бу китапти мен балаларга окымага беремен эм биз мектебте сонынъ акында бир неше шаралар да озгарганмыз. Мине соьйтип
оьнерли эм уста кепте язувшы аьр бир баладынъ юрегине ашкыш табады эм соларга танълыктынъ, суьйимликтинъ эм аьдемшиликтинъ урлыкларын шашпага уьлгиреди.
Сонынъ уьшин де мен Бийке Исхаковнадынъ алдында басымды иемен», – деп белгиледи Салимет Майлыбаева.
Шарадынъ тамамында сонынъ баьри катнасувшыларына эм уйгынлавшыларына каратылган разылык соьзи мен Бийке Кулунчакова шыгып соьйледи. Оьзининъ быйылгы биринши мерекели шарасын оьткеруьв ери деп ол неге А-Х.Джанибеков атындагы мектебти сайлаганы акында балалык шагында бу мектебте окыйтаган балаларга ак куьншилик пен куьнлейтаганы акында айтып билдирди. Онынъ соьзлерине коьре, коьп ягыннан бу мектеб онынъ яшавында айырым ярык орынды туткан эм тутады, мунда ол окувын кутарган эм уьйкен увылы Камиль де бу мектебти биткен.
Соны ман бирге А-Х.Джанибеков атындагы орта мектеби тек Ногай районында тувыл, республикада да уьлгили мектеблер санында аталады. Бийке Кулунчакова онынъ ян тоьринде соьнмес йылы ыз калдырган, а кайбир аьллерде ога аьдем эм литератор болып оьспеге ийги коьрим болган яшав эм язувшылык йолынынъ бир неше маьнели оьзгерислери акында хабарлады.
М-А.Ханов.
Суьвретте: шара катнасувшылары Бийке Кулунчакова ман.
