Дагестан Республикасы бо- йынша коронавируслы авырувынынъ кенъ яйылган ерлери эм себеплери белгиленген. Соларды республикадынъ инфекционис-ти Мурад Рамазанов «Россия 1» телеканалынынъ эфиринде билдирген. Онынъ соьзине коьре, зарарлы авырувдынъ кенъ яйылувынынъ бас себеплери – той-яхшылыклардынъ, мерекели кешликлердинъ, межигитлерде йыйылып юма намазларын озгарув эм оьмираллага толып барувы, базарлар ман кыдырув болады.
Дагестан Республикасында яшайтаган хатынларда йолыгатаган авыр авырувлардынъ сырасында биринши орында кыскаяклыдынъ муьшесиндеги рак маразы турады. Онкоэпидемиологиялык тергевлер бек маьнели, олардынъ сырагылары бойынша яман маразына карсы шаралар уйгынламага болады. Сол тергевлер рак маразын эрте аянламага эм алдын шалмага амал береди. Ызгы йыллар маразы I-II кезеклеринде аянланган авырувлылардынъ саны оьседи.
2019-ншы йылдынъ ызгы айларыннан алып, уьстимиздеги йылдынъ буьгуьнги куьнлерине дейим савдуныя ман яйылып баратаган коронавируслы мараз оьз зыянын келтирип келеди. Не шаклы оьмирлер кыскардылар. Бу маразды не мен тенълестирмеге болады экен деген соравды оьзиме коьп кере беремен.
Оьткен юмадынъ ишинде, уьстимиздеги йылдынъ казан айынынъ 23-нши куьнинде, Дагестан Республикасынынъ Аькимбасынынъ «Дагестан Республикасынынъ япсарларында коронавируслы инфекциядынъ яйылувынынъ алдын шалар уьшин толтырма шаралар акында» деген Указынынъ экинши пунктына туьрленислер киргистилген.
Ана – дуныяда энъ де ювык эм аьзиз аьдем. Бала дуныяга энъгеннен алып ана оны аьдуьвлеп, аявлап саклайды. Балаларынынъ аьр бирине ол суьйимин аямай савкатлайды. Онынъ уьйкен сезими балады бесигинде йылытады эм саклайды. Бала оьскен сайын ана онынъ аьр бир кишкей янъы етимисине суьйинеди: биринши абытына, биринши соьзине, ойынына. Аьвлети балалар бавына барганнан алып оьзининъ...
Согыс балалары. Бу несилге киретаган кыскаяклылардынъ яслыгы, боьтен де, балалыгы яшавдынъ айырым тамгасы ман белгиленген. Олардынъ хыйлысы ата-аналарсыз оьсип, етимликтинъ есирдей авыр югин ийинлерине артпага амалсыз болганлар.
Янъыларда Дагестан Республикасынынъ Халк Йыйынынынъ Президиумы 51-нши (ноябрь) сессиясынынъ куьн йосыгын беркитти. Сонынъ бас соравы деп «2021-нши йылга эм 2022-нши эм 2023-нши йыллардынъ план кезегине каратылган Дагестан Республикасынынъ республикалык бюджети акында» деген закон проектин кабыл этуьв саналады.
Ден савлыгында кемшилиги бар аьдемлер куьни белгиленеектен алдынгы куьнлерде Дагестан Республикасынынъ Ногай районынынъ прокуратурасынынъ куллыкшылары сакат балалары бар аьеллерге барганлар эм олардынъ яшав аьллерин тергегенлер.
Дагестан 2017-нши йылдан 2020-ншы йылга дейим социал-экономикалык оьрленуьвдинъ бас коьрсетимлерин заьлимдей оьс-тирген. Етимислердинъ бас булагы – налог йыювдынъ кадерининъ оьсуьви болды. Сол зат Дагестан Республикасынынъ бюджетининъ байыр келимин бир неше кереге арттырмага амал берди. Сонынъ аркасында, республикадынъ келими 2017-нши йылдагы 100 миллиард маьнет акшадан 2020-ншы йылда 174 миллиард маьнет акшага етти.
