Меним уьшин Енъуьв байрагы – ол бизди фашистлерден коршалаган аьдемлер акында уллы эстелик. Уьйкен атайым оьзининъ увылы, меним атама айткан хабарын эсиме аламан. Ол колындагы энъ де ызгы кишкей кесек оьтпек пен боьлискен авыр куьнлери, немецлер калаларга эм авылларга бомбалар таслаганлары, аьдемлер концлагерьлерде корланганы акында айткан хабарларын эсиме аламан. Мен оьз элим, енъуьв уьшин оьз...
Согыс майданларында аз оьзгерислер болмаган. Биревлер белгили болып калган, баскалары сонда калган йигитлер мен кеткенлер. Уллы Енъуьв куьни келгенли бу йыл 77 йыл толады. Арамызда сол каарлы согыста катнаскан йигитлеримиздинъ биревси де йок. Тек олар акында йырланган йырлар, ятланган ятлавлар бизге олардынъ йигитлиги акында билдирип турадылар. Арада бир тек коьп болмаган аьдемлерге белгили болып калган...
Уллы Аталык согысы басланганда Совет Союзынынъ баьри миллетлери де элин душпаннан коршалавга турдылар. Элимизге коркыныш тувганда, бир затка да карамай, увыллары аналарын, эрлер суьйген хатынларын, аталары аьзиз саьбийлерин юртта калдырып, колларына савыт-садак алып, фронтка йолландылар. Кара булыт болып тувган ерге яв шапканда, биринши сырада коршалавга баска халклар ман бирге ногайлар да шыктылар. Караногай районыннан фронтка...
Мен Дагестан Республикасынынъ Тарумов районынынъ Ново-Дмитриевка авылында яшайман, ерли мектебте 8-нши класста окыйман. Мен тынышлы заманда тувганман эм яшайман. Аьлиги заманда ядыралардынъ атылувын, куьллелердинъ сызгырувын эситпеймиз, сол – уьйкен наьсип, неге десе кавга – оьлим, кайгы.
Эр киси аьр заманда да Аталыкты коршалавшы болган. Неше йигитлеримиз де дав майданларда бизим тынышлыгымызды саклав ниет пен янларын бергенлер. Олардынъ кайбирисининъ аты бизге белгили. Донбассты эм Украина ерин националистлерден босатув бойынша оьтип турган спецоперациясында аьскершилеримиз баьтирлик коьрсетедилер, оькинишке, ян бергенлер де бар.
Давдан келген уьшкил хатлар. Олардынъ маьнеси сол кайгылы согыс куьнлерде айлак та уьйкен болган. Эр кисилер согыстан язган хатларды салмага уьйдегилери ер таппай саклаганлар. Соьйтип, коьплеген йыллар артта бизим ердесимиз Багат Абдулла увылы Аджиманбетов уьйдегилерине узактан аман-эсен экенин билдирип, хат язган: «Амансызба, аявлы анам, иним, карындасым, келиним. Сизди айлак куьшли сагынаман, кайтип сизди коьргим келеди....
Уллы Аталык согысынынъ топларынынъ атувлары токтаганлы эндиги 80 йылга ювык заман оьтип барса да, бизим элимиз сонынъ акында мутпайды. Мутпайды, неге десе дав – ол халкымыздынъ тарихининъ салдарлы уьйкен кесеги, бизим оьмирлик ян дертимиз, юрек сызлавымыз эм данъклы оьктемлигимиз.
Буьгуьн эндигиси биревге де сыр тувылдыр, Уллы Аталык согысы йылларында герман аьскерлери кесек заман басып алган Совет Украина ерлеринде тыныш яшайтаган гражданларга эм совет аьскерлерине карсы бир неше украин националист козгалыслары аьрекетин бардырганлары. Сондай нацистлердинъ айырым отрядлары Карпат тавлары эм орманлары арасында ясырынып, тап 50-нши йылларга дейим де оьз террор ислерин бардырганлар эм ызында НКВД...
Уллы Аталык согысы йылларында аьр биревдинъ эткен йигитлиги бизим юреклерде дайым болмага керек: оьлимге коркынышсыз карап барган аьскершидинъ, куьндиз эм кеше демей, эгинлерде эм заводларда ислеген тыл куллыкшыларынынъ эм уьйкенлер мен бирдей болып ислеген балалардынъ. Бизим киели борышымыз сол авыр йыллардагы акыйкатлыкты сакламага эм несилден- несилге коьширмеге.
Уллы Енъуьвдинъ 77-нши йыллыгын байрамшылав сыйына районымыз бойынша автоювырув озгарылаяк. Ол туьнегуьн, 5-нши май куьнинде,автоювырув катнасувшыларынынъ эртенъги 8.30 саьатте Терекли-Мектебте район администрация меканынынъ касында йыйылувыннан басланды.
