А-Х.Ш.Джанибеков атындагы орта мектебинде, аьдеттегиндей болып, туьрли йылларда, айырым айтканда, 1966-ншы йылдан алып аьр бес йылда бу окув ошагын окып битирген выпускниклер мен йолыгыс болып оьтти.
Буьгуьн бу билим ошагы, биз каьрсиз окыган, билимлер дуныясында керекли бийикликлерге етиспеге мыратлар тувдырган, муннан 55 йыллар артта оьзининъ сонъгы занъы ман бизди яшавдынъ уьйкен йолына йолландырган тувган мектебимиз бизди эм баска мерекешивыпускниклерин хош коьрип карсы алды.

Бу школады узактагы 1971-нши йылда окып битирген бизим мектеб тенълеримиз атыннан Роза Джумандыкова эм Багаудин Агаспаров шыгып соьйледилер.
– А-Х.Ш.Джанибеков атындагы орта мектебининъ сыйлы окытувшылар коллективи эм бизим мерекешилер! Оьз тенълерим атыннан сизди буьгуьнги оьзгерисли байрам куьни мен ак юректен кутлайман, бу шатлыклы шарадынъ уйгынлавшыларына разылыгымды билдиремен. Бизим балаларымызды эм уныкларымызды тербиялав эм окытув аьрекетинде уьйкен уьстинликлерге эм етимислерге етискенди йорайман. Бу байрам куьни календарьде белгиленмеген болса да, онынъ тарихининъ терен тамыры бар. Тыс эллерининъ кайбиревлеринде ол – 19-ншы оьмирден алып, а бизим элимизде оьткен
оьмирдинъ 60-ншы йылларыннан баслап февраль айында байрамшыланады. Не уьшин февраль айында?
Сол айда студентлер, кыскы сынавларын оьткеннен сонъ, оьзлерининъ тувган киши ерине кайтадылар эм йогары конъилликте школада оьз тенълери мен, суьйикли окытувшылары ман йолыгысадылар.
Бу байрам куьнин белгилев бизим А-Х.Ш.Джанибеков атындагы мектебте де ийги аьдет болып сакланган, – деди ол. Белгилеп озайым, Роза Джумандыковадынъ эм Руслан Кунтувгановтынъ баславы эм уйгынлавы ман бизге бу мерекели йолыгыста ортакшыламага, сонъ, оькинишке, тек он эки аьдем болып, айырым аьлде юбанмага эп болды.
Шатлыклы байрам шарасы ногай шаири Магомбет-Али Хановтынъ соьзлерине язылган мектеб гимннен басланды. Биринши болып хошлав соьзи мен школа директоры Курасхан Джумагельдиевна Ярикбаева шыгып соьйледи. Сонъ 1966-ншы йыл выпуск ваькиллери атыннан йогары педагогикалык билимли окытувшы Менълибике Темирова эм аьлим, техникалык илмилерининъ докторы Султанхан Аджиманбетов соьз айттылар.
…Мутылгысыз мектеб йыллары. Аьр аьдемнинъ яшав оьмирининъ яркын шагы. Сол йыллар ишинде окытувшылардынъ, сайлаган кесписине алаллыгы ман
каныгыслы аьрекети аркасында алган билимлеримиз бен пайдаланып, меним мектеб тенълерим, туьрли окув ошакларын битиргеннен сонъ, туьрли тармакларда дережели ис орынларда ислеп, элимиздинъ онъайлыгы уьшин кыйын салдылар. Олар – Москва каласынынъ йогары кооперативлик институтынынъ выпускниги Роза Джумандыкова, экономистлер – Кабират Ваисова эм Аминат Алиева, савда тармагынынъ алдышы куллыкшысы
эсабында Москва каласында оьткерилген потребительлик кооперация курылтайынынъ катнасувшысы Саниет Елманбетова, туьрли окув сабаклары бойынша окытувшылар Сталинбек Дильманбетов, Рабият Менлиалиева эм Софья Темирбулатова, политехникалык институтынынъ выпускниклери Солтанахмет Заретов эм Зейнадулла Менлиалиев, Ногай район Чернобыльшилер союзынынъ председатели Руслан Кунтувганов, авыл хозяйство
институтын окып битирген Баьтирхан Акбулатов. Буьгуьнлерде хыйлымыз, балаларынынъ, унык-йиенлерининъ эм олардан тувган саьбийлер мен
куьезленип, оьмир суьремиз, солай ок бир-биримиз бен аьллесуьвимизди коймай, мектебте окыган йыллардагы эскеруьвлер мен бийленмеге де заман табамыз, а бес йылда бир йолыгысув аьдетимизди де тутамыз. Шынтылай да школада окыган суьйинишли йыллар, берк билимлер берген суьйикли окытувшыларымыз эскеруьвлерде дайымга каладылар, неге десе аьр биримиздинъ бу яшавда кайдай болса да бир затка етискенимиздинъ алды йолында насихатшылар эсабында олар болганлар. Соны ман байланыста, ян тоьринде кайнаскан ой-сезимлерин коьрсетип, Розатенъимиз оьз соьзинде айырым белгилеп айтты.
– Менимше, тек янъыларда биз школады окып битирип, уьйкен яшав йолынынъ босагасына аяк басканмыз, ама соннан бери ярты оьмирден артык заман озганына ынанмагандай боламан, неге десе аьлиге дейим эсимде сакланган бизим дерислер эм мыратларымызга етиспеге ымтылыслы болган аьлемет яшав шагы. Буьгуьн тувган школамызда, байрам коьнъиллиги мен эм билимлер йолы ман бизди алып барган сыйлы окытувшыларымызды эске алув ман байланыслы болып суьйинишли сезимлерге бийлендик. Энди шыдамлык тутып, беринъиз мага ыхтыяр атлы-атлары ман оьз окытувшыларымды уьйкен
разылык пан эске алмага: олар – бизим биринши окытувшымыз Ася Борисовна Башантавова, ногай тил эм адабият окытувшысы Оьлмес Кусеповна Толубаева, филологлар – Василий Михайлович Мокринский эм Анна Васильевна Евтушенко, физикадан – Базо Аджимуллаевич Умаров, математикадан – Хасиба Абубекеровна Оразбаева эм Галина Рамазановна Абубова, тарихтен – Антонина Ивановна Аджигельдиева, баска окув сабакларыннан (атеизм, труд, физкультура) – Константин Моисеевич Орлов, Индрали Мамбетович Суюндиков, Алексей Афанасьевич Харьков. Олар баьриси де арамыздан тайганлар,
тек эскеруьвлеримизде дайымга сакланганлар. А окув сабакларынынъ кыйын дегенлердинъ бириси – химиядан билим берген окытувшымыз Сталинат Казмуханбетовна Заргишиевага биз ак юректен берк ден савлыкты эм узак оьмирди йораймыз, – деп бардырды ол. Коьресиз, сол йылларда школада туьрли окув сабаклары бойынша окувшыларга билим берген окытувшылардынъ коьбиси орыс миллетли эдилер, неге десе согыстан сонъгы йылларда Дагестан туьрли тармак специалистлеринде, боьтен де окытувшыларда, керексинген.
Белгили болганлай, ямагатты кайсы яктан да кайтадан туьрлентуьв дайым да школага артык эс каратув ман байланыслы. 40-ншы-50-нши йылларда Россиядынъ туьрли калаларыннан бизим республикамызга байыр кадрларды уьйретуьв, аьзирлев эм тербиялав уьшин коьмекке коьп окытувшылар келгенлер. Регионнынъ миллет маданият эм билимлендируьв тармакларын туьзилуьвинде орыс окытувшылар уьйкен орын тутканлар. Олар балаларды
тек орыс тили эм адабияты бойынша окытып калмай, орыс маданиятынынъ баалыклары эм аьдетйорыклары ман таныстырганлар. 70-нши йылларда Дагестанга баска ерлерден йылда келетаган окытувшылар саны 1500-ге дейим оьсти.
Окытувшылардынъ сондай сезимли сан эсабында мунда йиберилгени Дагестан эм Россия ара байланысларды теренлетуьвге себеплик эткен, солай ок ерли билимлендируьвди эм маданиятты янъы билимлер мен байыткан. Олар яс несилди уллы орыс аьрекетшилерининъ, айтпага, Пушкиннинъ, Лермонтовтынъ, Глинкадынъ эм Чайковскийдинъ асабалыгы ман таныстырганлар…
Аьли болса заман туьрленген, сыякта – XXI оьмир, йогары технологиялар. Аьлиги билимлендируьв тармагындагы янъы технологиялар билимлер мен етекшиленуьвдинъ пайдалыгын арттырувда янъы шартлар туьзеди. Олар интерактивли окув материаллар туьзбеге эп береди. Соны ман окувшылардынъ окувга аваслыгы арттырылады эм кызыксынган темаларды терениннен билмеге ярдам этилинеди. Электронлы учебниклер эм онлайн-конспектлер ярдамы ман окувшылар уьйренген материалларды оьзлери кайтаралап шыкпага боладылар.
Соны эсапка алып, Роза Джумандыкова А-Х.Ш.Джанибеков атындагы орта мектебининъ аьлиги окувшыларына каратылган соьзинде булай деди: «Аьлиги яс несилде яшавдынъ баьри тармакларына бу йогары технологиялар киритилип туратаган оьмирде билимлер мен эм алдышы ой-караслар ман етекшиленмеге артык эп бар. Сонынъ уьшин мектеб йылларында баьри окув сабаклары бойынша артык эм берк билимлер алмага шалысынъыз, алдынъызга ийги мыратлар салып, соларды яшавга шыгарувга ымтылыслы эм яваплылы болынъыз, бизим келеектегиге сенимли адымланъыз, неге десе элимиздинъ, сонынъ ишинде бизим кенъ тоьселип яйрап яткан Ногай шоьлимиздинъ онъайлыгы эм армаган оьрленуьви – сизинъ колларынъызда. Аьр аьдемди канатландыратаган окув ошагы – школа».
…Туьрли таьтли зыяпетлер тизилген сыпыра тоьгерегинде олтырып, бу оьзгерисли йолыгыста сыйлы конаклар эсабында катнасканымыз коьнъилимизди арттырмай болмады. Савбол, тувган мектебим!
Л.Эльгайтарова,
А-Х.Ш.Джанибеков атындагы мектебининъ выпускниги.
Суьвретлерде: мерекеши выпускниклер мектебтеги йолыгыста.