Биринши Баьтир эди

Ярыкбай Шомат увылы Абдулкадыров — ногай халкынынъ арасыннан болып, биринши Социалист Истинъ Баьтири болады. Ол 1901-нши йыл 25-нши январь куьн сол замандагы Терская областининъ Кизляр уездинде тувган. Ол Ногай шоьллигинде орынласкан ярлы эгинши ногай аьелиннен болган. Яслай малшылык пан каьр шегип баслаган, Ногай шоьллигининъ доьрт те ягын кезген аьдемлердинъ бириси. Совет власти курылганнан сонъ,1920-ншы йыллардан алып Караногай районындагы «Червленые Буруны» совхозында койшы болып куллык эткен.1943-нши йыл совхоздынъ бас койшысы болып беркитилген. Бизим Дагыстан республикасы еринде бириншилерден болып отарларды кошар- база йосыгында кулланувды киргисткен. Койларга ийги карав куллыгынынъ асыл маьнеси болган. Айтып озайык, Ярыкбай Шомат увылы «Грозный» тукымлы койларды болдырувда белсен кепте ортакласув эткенлердинъ бириси деп саналады. «Грозный» йыныслы койларды Совет оькимети 1951-нши йыл беркиткен.
Бас койшы аьр йыл сайын койлардан коьп козылар алувга етисип келген.1948-нши йыл болса, авыр болган кыс аьллерине де карамастан, отарасындагы бар малларын аьруьв кепте саклаган эм аьр 100 ана койдан орташа 127-и козы алувга етискен. Сол йыл ок Ярыкбай Шомат увылы Ленин ордени мен савгаланган. А 1949-ншы йыл болса, ога «малшылык эм эгиншилик продуктларын патшалыкка беруьвден совхоз планын толтырувда 1948-нши йыл йогары малшылык продуктларын болдырганы эм малдынъ баьри туьрлиси бойынша малшылык продуктларын оьстируьвден патшалык планын толтырганы уьшин» Социалист Истинъ Баьтири аты да берилген. Оннан баскалай болып, ол эки кере 1948-нши йыл эм 1949-ншы йыл Ленин ордени мен савгаланган. Дагестаннынъ энъ ийги койшысы деп саналган.
Ярыкбай Шомат увылы йыл сайын койшылык исинде йогары уьстинликлерге етискен. 1959-ншы йыл онынъ отарасында 700-ге етискен йыныслы койлары болганлар. Аьне сол йыл мактавлы бас койшыдынъ бригадасы аьр юз ана койдан 132-и козы эм аьр бир койдан 8 кг 300 грамм сапатлы юн алувга етискен болган. Арасы бир-эки йыл оьтип, 1960-ншы йыл аьр 100 ана койдан 128 козы эм аьр койдан 11 кг юн де алган.
Сыйлы ясуьйкенимиз 1961-нши йыл пенсияга шыккан. Тек койшылык пан каьрлевин коймаган. Атаклы бас койшы Ярыкбай Абдулкадыров 1988-нши йыл дуныядан тайган. Ногайдынъ сыйлы койшысы акында материаллар аз да язылмаган. Белгили ногай шаири, Дагестаннынъ халк шаири Анварбек Култаев Социалист Истинъ Баьтири Ярыкбай Абдулкадыров акында «Шоьл баьтири» деп аталган балладасын язган эм баспалаган. Онда булай деп айтылады: Сыйлылардынъ Сыйлысы ды Ярыкбай, Шоьллигимнинъ Яркын янган юлдызы. Сав оьмири Эш бир затка карамай, Койшылыкка Берген оьмир, айтайым….
Бу куьнлерде белгили эм сыйлы агайымыз, Социалист Истинъ Баьтири Ярыкбай Шомат увылы Абдулкадыров тувганлы 125 йыл болады. З.Шугаипова, Махачкала.
Суьвретте: Я.Абдулкадыров (солдан экинши).