Озган юмадынъ ишинде Грозный каласында Россия Баьтири, Шешен Республикасынынъ биринши Президенти А-Х.А.Кадыровтынъ атындагы мемориаллык Данък комплексинде белгили ногай суьвретши Мархаба Аджибатир кызы Шалиевадынъ, «Меним кийгизимнинъ йылувлыгы» деп аталып, выставкасы ашылды. Бу оьзгеристинъ уйгынлавшылары
– «Ногайский район» МР администрациясы, Ногай районынынъ Хатын-кызлар Совети, Шешен Республикасынынъ Ямагат палатасынынъ, Суьвретшилер союзынынъ председатели Исмаил Денильханов, Дагестан Республикасынынъ Хатын-кызлар совети коьтергишлеви мен Мемориаллык Данък комплекси.
«Мархаба Шалиева – аьлиги заманнынъ ногай суьвретшиси эм окытувшысы. Онынъ яратувшылыгы эм ишки дуныясы – юзйыллыклар ман йыйналган ногай халк маданиятынынъ, солай ок яшав оьзгерислерининъ сырагылары». Соьйтип язады суьвретши акында искусствовед Татьяна Павловна Петенина.
Мархаба Шалиевадынъ биринши выставкасы Терекли-Мектеб авылында 2019-ншы йылда оьткен. Сонъ оны картиналары Тахо Годи атындагы республикалык краевед музейининъ филиалында, Кизляр каласында Багратион атындагы музейинде, этнографиялык «Дагестан авылы» комплексинде, Черкесск каласында «Ювсанлы шоьл. Алтын Элгезер» выставкасында Россия Суьвретшилер союзынынъ агзасы, скульптор Кошали Зарманбетовтынъ ислери мен бирге салынган, эки картиналары Парижде ногай суьвретшилер выставкасында коьрсетилген.
Шарады Ногай районынынъ ЦБС директоры, ДР ат казанган маданият куллыкшысы Сабират Абубекерова эм мемориаллык Данък комплексининъ выставкалар эм экспозициялар боьлигининъ етекшиси Хава Муцаева юриттилер.
– Биз аьр заман айтамыз – Россия бай тарихли эл. Сол соьзлердинъ артында – мынълаган тавыслар, миллионлаган бактылар, юзлеген тиллер эм маданиятлар, солардан туьзиледи бизим ортак бактымыз. Эки конъысы республикалар – Шешен Республикасы эм Дагестан. Эки конъысы халклар –
бирге татым яшайтаган шешенлер эм ногайлар. Шешен Республикасында коьп йыллардан бери ногайлар яшайдылар, олар оны оьзининъ Аталыгы деп санайдылар, – деп ашты шарады С.Абубекерова.
Х.Муцаева Шешен Республикасынынъ конаксуьер еринде конакларды, ногай маданиятынынъ ваькиллерин хош алув соьзин айтты. Выставкада сыйлы конак эсабында мемориаллык Данък комплексининъ генераллык директорынынъ орынбасары Ислам Хатуев, Шешен Республикасынынъ Хатын-кызлар
советининъ председатели Сацита Уциева, Шешен Республикасынынъ Парламентининъ председателининъ орынбасары Аднан Нагаев, Ногайлардынъ миллет-маданият автономиясынынъ токтастырувшысы, финанслар министрининъ маслагатшысы Альфия Курганова, Каршыга авылынынъ аькимбасы, «Терк Ногай» ямагат организациясынынъ етекшиси Рамиль Еракаев, устаз Дени Арсановтынъ немереси Ибрагим Арсанов ортакшылык эттилер. Ногай районыннан «Ногайский район» МР Депутатлар йыйынынынъ председатели Алибек Менласанов, Терекли-Мектеб авылынынъ аькимбасы Марат Кулунчаков, ДР Ямагат палатасынынъ агзасы, Ногай районынынъ Хатын-кызлар советининъ председатели Асият Манкаева, «Казыят» фондынынъ толтырувшы директоры Арслан Акбердиев катнастылар. Солай ок выставкада район мектеблерининъ директорлары эм окытувшылары, яратувшылык интеллигенциясы – суьвретшилер, язувшылар, маданият куллыкшылары, ясав саниятын суьювшилери бар эди.
Шарады оьзининъ оьнерлигин коьрсетуьви мен Дагестан Республикасынынъ ат казанган артисти Мурат Ваисовтынъ етекшилеви астында фольклор-этнографиялык «Айланай» ансамблининъ артистлери аштылар.
Олар кызлар биювин бийидилер, ДР Халк артисткасы Фатима Нурлубаева эм Халк артисти Залимхан Колебаев йырладылар. Мархаба Шалиевады сондай ийги оьзгерис пен кутламага шыкканлардынъ кайбириси быйыл Россия халклар бирлесуьв йылы экенин белгиледи. Ногай суьвретшидинъ
выставкасын Шешен Республикасында озгарувы – эки халклардынъ арасындагы дослыкты шайытлап турган оьзгерис. Меним ойым ман, бу шара эки халкларды бирлестируьв йылын ашты.
Мархаба Шалиевага туьрли организацияларыннан Сый эм Разылык грамоталар, баргылар тапшырылды – ДР Ямагат палатасыннан, «Ногайский район» МР Депуталар йыйыныннан, Мемориаллык Данък комплексининъ етекшилевиннен, «Терк Ногай» ямагат организациясыннан. ДР Хатын-кызлар
советининъ председатели Х.Валиева етекшилейтаган организациясыннан «Аталыкка суьйим уьшин» медалин тапшырды.
Мархаба Шалиевадынъ картиналары каравшылардынъ юреклерин оьз оьнери мен, туьрлилиги мен сукландырадылар. Аьр бир картина – онынъ элининъ, тувган шоьлининъ тарихи, аьр бир боякта суьвретшидинъ тувганлары, ол оьзи. Выставкады ашкан сонъ, Мархаба Аджибатир кызы картиналары
акында йыйылганларга хабарлады.
– Аьр бир картинам халкыма, меним балаларыма – кызларым Джаннатка эм Нурияга, киев кедем Равильге, йиенлерим Рамазанга эм Ахматка багысланган. Мен суьвретти битирген сонъ, аьдемлерге коьрсетпеге алгасайман.
Балаларым мени яратувшылыкка даьвлендиредилер, олар мени коьтергишлейдилер, – деп хабарлайды талаплы суьвретши эм окытувшы Мархаба Шалиева.
Суьвретши «Шешен халкына багыслав» деп атаган картинасын музейге савкатлады. Ол картина акында хабарлады эм Ислам Хатуевке разылык пан тапшырды.
Выставкада коьп конаклар бар эди, суьвретшиди тувган-кардашлары, ис йолдаслары, каравшылар кутладылар. Выставкады куьн сайын карамага Грозный каласынынъ яшавшылары, конаклары келедилер.
Шешен Республикасында Мархаба Шалиевадынъ байыр выставкасын уйгынлав – эки дослык халкларын бирлестируьвге тагы да бир абыт.
Суьвретши оны коьтергишлегенлерге разылыгын билдиреди. Айырым савбол ногай халкымыздынъ белгили кызларынынъ бириси, ДР Ямагат палатасынынъ агзасы, Ногай районынынъ Хатын-кызлар советининъ председатели Асият Бадий кызы Манкаевага айтады, ол сондай ярасык оьзгеристи уйгынлавга эм озгарувга уьйкен уьлис коскан.
Баьримиз де белгили ногай суьвретшиси Мархаба Шалиевага янъы яратувшылык уьстинликлер йораймыз, онынъ талабы оьзине суьйиниш, бизге – янъы сезимлер савгаласын.
Г.Бекмуратова.
Суьвретте: музейге картина тапшырылув мезгили.