Согыс спецоперациясынынъ катнасувшысы, дав майданда йигитлерше ян берген баьтир Джамбул АрсланАли увылы Эстувганов акында онынъ тул хатыны Салимет хабарлайды:
– Оьткен йылдынъ карагыс айында бизге он айдан бери сес-хабарсыз йок болган Джамбулдынъ мейити табылганы акында авыр хабар келди,– деп баслады ол соьзин.
Анълайман, соьйлемеге тыныш тувыл…
Джамбул Эстувганов. Оны аьруьв билген эм таныган аьдемлер – аьдил, сенгендей йолдас, таянгандай ян косак, ялгыз кызына уьзип янын бермеге аьзир ата, алал увыл эди дейдилер.

Ис борышыма коьре, мен Салиметтей, согыс спецоперациясында ян берген йигиттинъ хатыны, анасы, атасы, ювыклары ман коьп кере соьйлегенмен, соравларымды да бергенмен, аьр кайсысы да баскаша оьтеди, ама аьр дайым, соьзимди баслаяктан алдын – кайтип баслайым экен деген сорав алдымда турады.
Баслаган соьзим янъыда аявлы аьдемин йойган кисиге авыр тийип коймагай эди, онынъ терен ян сезимлерин козгап, дертине кайгы коспагай эдим, заманы ман да
айлак алгасамадым ма экен деген соравлар басыма келедилер, бир ерлерде олар ман бирге кыйналаман эм кайгыраман. Аьр кайсы аьскершидинъ йигитлерше ян беруьви бизге бек авыр. Олар бизим кишкей халкымыздынъ биреви болады…
Бу куьн алдымда кайдай сорав тувган, кайтип кыйналган болсам да, колыма телефонымды аламан эм СВО озып турган ерде ян берген, тек янъыларда тувган -оьскен ерине еткерилип, атабабалары яткан ерге келип койылган аьскершимиз, Эли алдында Эр борышын намыслы толтырган, оьзининъ кызы эм сондай балалардынъ ярык келеектегиси уьшин яс янын берген Джамбул Арслан-Али увылы Эстувгановтынъ хатынына тел соктым.
Биринши соьзим – бассавлык, оннан сонъ оьзимнинъ ниетим акында айтаман:
– Мен сизинъ йигитлерше дав майданда ян берген эринъиз акында газета бетлеринде язбага суьемен, онынъ акында савлай Эл, республикага билдирмеге ойым бар, –
дедим яс тул хатынга.
Телефоннынъ аргы ягында тыныклык, мен де явап куьтип турыман… Соравга явап бермеге макул болган явапты алдым.
Соьзимиз енъил болмады, ама сол тек меним оьзиме, аьлиги заманда патшалык пан берилетаган талаплавды толтырувга тувыл, халкка тарихти саклавга керек болады. Джамбул аьелде уьш увылдынъ бириси болады: онынъ алдында эм оннан сонъ тувган увыл да бар. Аьр кайсысына да ол ийги аданас эди: агасына –тыныс, инисине –яга.
Джамбул Арслан-Али увылы уьстимиздеги йылдынъ басланувы ман 40 ясына толаяк эди. Оькинишке, эди…
— Джамбулдынъ бала шагы да, яслыгы да Ногай районымыздынъ Куьнбатар авылында оьтти. Ол оьспир шагында, оьз тенълериндей болып, топ ойнап, тозып, асык
ойнап, азып юргенлерден эди.
Аьдиллик – онынъ ийги касиетлерининъ алды орынында эди…,– дейди онынъ ян косагы.
Салимет оны бала шагыннан алып таныган, олар экеви де бир авылда оьскенлер. Яслыгында келеекте экеви ара бир тукымды юритееги, бир аьвлетти аявлап суьееги
акында ойлап та карамаган болганлар. Яшав оларды бир йол ман бармага онълаган, тек сол йолдынъ да узынлыгы не шаклы болаягы тек бир Кудайга белгили болган…
Аьли болса, Салиметке яшав ман савкат болган кызы Диана – уьйкен куьез, оьмирининъ маьнеси. Джамбул Арслан-Али увылы, ерли мектебти окып кутарып, Эли алдында эр борышын намыслы толтырган. Онынъ аьскер сырасындагы эки йылы бек тынышлы заманларга келди, Саратов каласында ракета аьскер боьлигинде аьрекет эткен эди.
Сол йыллар ога яшавында уьлгили болдылар, ол аьскер сырасыннан сонъ да, кесписин сол тармак пан байланыстырды. 2010-ншы йылдынъ канътар айыннан алып Джамбул иш ислер органларында куллык этип баслайды, оннан сонъ ол Дагестан Республикасы бойынша Росгвардия тармагына коьшеди. Мунда да ол ийги куллыкшылар сырасында эди. Ис йыллары ишинде йолдаслары арасында сыйабырай да казанган. Ис йолдаслары онынъ акында тек ийги соьзлер айтатаган эдилер.
2023-нши йылда ол аьрекети бойынша согыс спецоперациясы юрип турган ерге борышы ман йибериледи.
Хатынынынъ билдируьвине коьре, Джамбул СВО еринде баслап алты ай узагында ислеп келеди, соннан тийисли тыншаювга да кеткен. Согыс майданда болып келгеннен сонъ, йигиттинъ ойлары кайдай болганын аьли биз билип болмаймыз: белки, сонда тувган дослык, Элине яв шапканын коьзи мен коьргени, соны
ол коршаламага керек намысы оны тагы да СВО оьтетаган ерге тарткандыр… 2025-нши йылдынъ канътар айында ол кайтадан СВО катнасувшысы болды, энди
Россия Коршалав министерствосы ман контрактлы службасын бардырувга кол басып.
Ис йыллары ишинде бир неше кере разылыклары ман, уьшинши дережели «За отличие в службе» медали мен де савгаланган эди. Аьскерши йолдаслары арасында «Ногаец» деген шакырувы ман – йигит, кайдай кыйын аьлде де ога сенмеге болатаган аьдем болып, таныс эди.
Онынъ яшав оьмири коьплерге уьлги, ол, сайлаган кесписине алал болып, дуныядан кешти. Джамбул аьскер борышын толтырувда, Красноармейский районынынъ
Шевченко авылын явдан босатувда ян берген.
Онынъ яркын келбети ювыклардынъ, тенъ дослардынъ эслеринде калаяк. Онынъ хатыны Салиметтинъ соьзлериннен:
– Согыста аьдем кыйынлыклар ман распай болмайды, мен оны аьруьв анълайтаган эдим. Аьли янъы технологиялар заманы болса да, куьн сайын бир-биримиз
бен байланысып болмайтаган эдик. Мырсат бола калса, видеобайланыс этетаган эди. Кужыры не зат, бир де кыйын, авыр деп шагынмаган. Енъуьв ювыклайды, биз еткерермиз деп, мени парахатландырып турды, – дейди ол.
Байланыс йок болганнан 10 ай кетти деген де, Ногай районымыздынъ Куьнбатар авылына Джамбул йигитлерше ян берген деген сувык хабар келди.
40 яс. Аьдемге сол шаклы оьмир калай аз… Болса да, данъкы калды оьмирлерге…Яшаяк эс, болаяк тарих, оьрленеек тайпа-тамыр…
Аьлиги заманларда «бийик баганаларга» минип, мен «баьтир», мага ким батар, деген эр кисилер де аз тувыл, ама колына савыт алып, Элди коршаларман дегенлер саны коьп те тувыл. Джамбул Эли уьшин дав майданда йигитлерше ян бергенлер саныннан болады.
Заман. Туьрленеди аьр танънынъ атувы ман дав майданда согысув кеби де, коьп ерде БПЛА операторлары аркалы яв шапкан ерлери алынадылар, ама сол ерлер
алынды деп аьскершилердинъ аяклары басылган ерлер саналадылар.
СВО юреди, куьн сайын, шакырым-шакырым ман явдан ерлер босатыладылар. Россия – куватлы Эл. Ол алдына салган борышларын толтырып та болады, неонацизмди де биз енъермиз. Кан ман, ян беруьв мен болса да, келер Енъуьв, сол олар акында эстелик те болар! Джамбул Арслан-Али увылы Эстувгановтынъ да аты калды халкына. Берилер онынъ йигит аты яшаган ерининъ бир авылындагы орамына, онынъ йигитлиги де патшалык белгилер мен беркитилер, соны болса, оьктемлик пен колына хатыны яде кызы болса да, аларлар, оькинишке, оьлгеннен сонъ…
Баьтирлер аты калар тарих бетлеринде эстелик болып…
Г.Сагиндикова,
РФ Журналистлер союзынынъ агзасы.
Суьвретте: Д.Эстувганов