22-нши июнь – Эстелик эм кайгырув куьни алдында «Шоьл тавысы» республикалык газетасынынъ редакциясында Уллы Аталык согысынынъ ветеранларынынъ кызлары – окытувшы эм музыкант Фарида Аджиева, Ногай ЦРБ медицина куллыкшысы Галина Трунова, «Ногайское лесничество» ГКУ етекшиси Феруза Дикинова эм белгили журналист, Сраждин Батыров атындагы фондтынъ басшысы Елена Уразакаева ман йолыгыс болып оьтти.

Шарады баслаятып, газетадынъ бас редакторы Эльмира Кожаева, эгер бизим сыйлы конакларымыздынъ аталарынынъ йигитлиги болмаган болса, «буьгуьн биз оьзимиз мунда олтырган болаяк эдик пе», – деди.
Ол соны ман бирге янъыларда баспадан бизим ис йолдасымыз, РФ Язувшылар эм Журналистлер союзларынынъ агзасы, ДР ат казанган маданият куллыкшысы,
Дагестан Язувшылар союзындагы ногай секциясынынъ етекшиси Гульфира Бекмуратовадынъ «Мен сени куьтемен, белгисиз аьскерши» деп аталган янъы китаби орыс эм ногай тиллеринде шыкканы эм шарадынъ ызында сол китаптинъ кишкей презентациясын озгараягы акында билдирди.
Эльмира Кожаева буьгуьн йолыгыска солай ок согыс спецоперациясынынъ катнасувшыларынынъ кардаш-тувганлары да келгенлери акында айырым айтты. «Галина Труновадынъ аьлиги заманда сонда кедеси Руслан Трунов, Елена Жуковадынъ уныгы Арсений Воеводин эм аданаслары Владимир эм Денис Уразакаевлер согыс аьрекетин бардырадылар. Феруза Курманалиевна ман меним де ювыгымыз Рустам Кудайбердиев сол ок СВО-да эм ол буьгуьнлерде тыншаювга уьйине келген. Коьбисимиздинъ кардаш-ювыкларымыз аьлиги шакта Тувган Элин коршалайдылар. Бизим ис йолдасымыз Гульмира Нурдиновадынъ уьйкен увылы тек янъыларда оьз ыхтыяры ман СВО ерине кетти. Гульфира Бекмуратовадынъ да йиени аьли сонда», – деди ол.
Феруза Дикинова хабарласувды бизим ол замандагы Караногай районымыздынъ ерине немец-фашист аьскерлерининъ алдыдагы разведка куьби келген заманыннан алып (хронология бойынша 1942-нши йылдынъ 25-нши август куьнининъ туьски заманы болады. – билдируьв Е.Жуковадынъ «Архив документлери шайытлайдылар» деген китабиннен алынган) баслайык деп маслагат этти.
Ферузадынъ анасынынъ аьели сол аьсерде Терекли-Мектебтинъ куьнбатар япсарындагы Казимир авылында яшайтаган болган. «Сонда фашистлер мотоцикльлер эм велосипедлери мен келгенлер. Олар аьдемлерден тавык, баьпий, матраслар, ястыклар тартып алганлар. Болса да тезден совет офицерлери де келгенлер, сол заман эвакуация ислери юритилип турган болган. Мине соннан сонъ анам Оьтебийке Кожаева Махач Дахадаев атындагы партизан отрядына косылган. Ол баска эрлер мен бирме-бир Тереклиден Шешен Республикасынынъ Шелковской районынынъ Каргалинская станциясына дейим яявлап юрип, партизанларды иркуьвсиз ун эм туз бан
канагатлап турган», – деп боьлисти эскеруьвлери мен Феруза Дикинова.
Муннан сонъ Елена Уразакаева кыска кепте кайтип бизим район ериннен 1945-нши йылдынъ ызгы призывниклери мен бирге Галина Труновадынъ 17 ясындагы атасы Владимир фронтка кеткени акында хабарлады.

«Согыс кутылып бараятканнан себеп, оны Украина ерине бандеровшылар ман согыспага йибергенлер. Аьлиги заманда онынъ тувган йиени, Галина Труновадынъ кедеси Руслан Трунов сол ок Украинада СВО басланганнан бери согысады», – деди Елена Уразакаева.
Оьзининъ атасынынъ согыс йолы акында йылы кепте Фарида Аджиева хабарлады. Олардынъ аьелинде Исхак Нукаевтинъ фронт куьнделиги аявланып сакланады. Сол тептерди ол фронтка шакыртылган 1942-нши йылдан баслап согыстынъ ызына дейим юриткен. Басында оны 130-ншы пехота полкына связист-радист этип
йибергенлер. Сырт Кавказ уьшин каты согысларда катнаскан. 1943-нши йылда яраланган. Госпитальде эмленген сонъ, оны эндигиси Рязаньдеги авиациядынъ йогары курсларына окувга йибергенлер. Окувды биткен сонъ, Исхак Эльгонды увылы алыс авиациядынъ 26-ншы бомбардировочный полкына туьседи. Сонынъ экипажлары согыс тапшырмаларын тек фронт сызыгында да тувыл, сонынъ аргы ягында, явдынъ тылында да толтырганлар. Фарида Исхаковнадынъ соьзлери мен, атасы йырламага бек суьетаган болган. Онынъ уьйинде аьр заман да скрипка, балалайка илинип турганлар, ол солай ок фортепианода да ойнаган.
Атасы кызы да музыкага уьйренгенин бек суьйген. Фарида Исхаковна атасынынъ тилегин толтырган эм бир заман да сонынъ уьшин оькинмейди.
Исхак Эльгонды увылынынъ согыс савгалары да коьп болган. Болса да олардынъ аьели уьшин онынъ йогарыда белгиленген фронт тептери бек баалы. Сонынъ ишине ол тек оьзининъ дав куьнлери акында да тувыл, солай ок суьйикли согыс йырларды, ятлавларды да язган.
Елена Уразакаевадынъ атасы Якуб та согыстынъ отлы йоллары ман оьткен сыйлы ветеран эди. Ол Уллы Аталык кавгасынынъ энъ де каты эм авыр, ама сав дуныяга совет аьскерлерининъ баьтир данъкын яйган Сталинград согысында белсен катнаскан эм яраланган. Аьлиги заманда Елена аданасы Владимир ман бирге оьзининъ
«Архив документлери шайытлайдылар» деген китабининъ 2-нши вариантын шыгармага ниет этеди. Соны ол «Аталыктынъ шоьл аьскершилери» деп атамага суьеди.
Елена солай ок газетамыздынъ коллективине согыс спецоперациясынынъ катнасувшылары акында коьп очерклер эм макалалар язатаганы уьшин разылыгын билдирди. «Мен бирерде сиз СВО баьтирлери акында язганда, сол шаклы ийги каьмбил патриот соьзлерди эм сезимлерди кайдан табады экенсиз деп тамашага
каламан. Сиз, газета куллыкшылары, аьр заман да яшавдынъ оьринде турасыз», – деди ол.
Ис йолдасымыз Гульфира Бекмуратова оьзининъ «Мен куьтемен сени, белгисиз солдат» деген поэмасынынъ бас баьтири – оьзининъ нагаш акасы, Уллы Аталык согысынынъ кырларында сес-хабарсыз йок болган Куруптурсын Бекмуратов акында хабарлады. Онынъ сол китаби келген конакларга сыйлы савга кебинде тапшырылды.
М-А.Ханов.
Суьвретте: йолыгыстан коьринис.