22-нши июнь. Аьр йыл сайын биз сол куьн эртенъликте, куьнбатар бетке карасымызды бурып, муннан 85 йыл артта, 1941-нши йылдынъ 22-нши июнинде басланган элимиздинъ тарихинде энъ де кайгылы эм ашувлы куьнди эскермей болмаймыз. Табиаттынъ сондай да ийги язгы ярык куьнинде немец-фашист Германиясы, бизим эл мен тынышлык
акында туьзилген келисуьвин бузып, Кара тенъизден Баренцево тенъизине дейим созылган СССР япсарларын оьткенлер. Совет халкы уьшин 1418 куьн эм туьн ишинде юритилген Уллы Аталык согысы басланган. Бу кавга миллионлаган совет аьдемлерининъ яшав оьмирлерин дайымга кыскарткан. Сол куьн, 22-нши июньде, биз СССР халкларынынъ коьрсеткен дуныяда болмаган баьтирлигин эскеремиз, ян бергенлердинъ алдында басларымызды иемиз эм оьз-оьзимизге халкымыздынъ юрек оьзегиннен оьткен кара кайгы эндиги бир кере де кайтараланмага керек тувыл деймиз.
Элимизге ыхтыярсыз кирген душпанга энъ бириншилерден болып совет пограничниклери карсылык эткенлер. Сол куьн СССР элимиздинъ куьнбатар япсарларындагы 485 пограничник заставалары согыска кирискенлер. Солардынъ 100-ден коьбиси юмадан артык заман, а 45 заставалар эки ай узагында йигитлерше согысканлар, эм бир пограничник заставасы да буйырыксыз кери таймаган. Аталыгымыздынъ тарихинде яркыраган данъклы йигитлик болып Брест беркитпесининъ коршалавшыларынынъ эм сонынъ командири Совет Союзынынъ Баьтири майор Гавриловтынъ атлары сакланган.
Сол куьн куьндизги 12 саьат 15 такыйкада шет эллер наркомы В.Молотов Совет оькимети атыннан элимизге немец-фашист Германиясы шапкынлык эткени акында радиодан соьйлеп билдирген.
Душпан элимизге шапкынлык этсе де, совет аьскершилерининъ, партизанлардынъ, подпольщиклердинъ, сав халкымыздынъ каты карсылык этуьвине йолыккан. Биринши куьшли бузгышланувды немец-фашист аьскерлери 1941-нши йылдынъ ызында коьргенлер. Сол йылдынъ куьз-кыс айларында болып оьткен Москва уьшин согыс совет аьскерлерининъ уьйкен енъуьви мен кутылган. Оннан сонъ да фашист аьскерлери 1942-43-нши йылларда Сталинградта, 1943-нши йыл июль-август айларында Курск тоьгерегинде, 1944-нши йыл язда Белоруссияда (согыс операциясы «Багратион»), 1945-нши йылдынъ язлыгында Берлинде герман аьскерлери совет элининъ эм халкынынъ
бирлигин де, тыпаклыгын да, куьш-куватын да оьзининъ мойыны ман коьтерип шеккен. Дурысын айтканда, немец фашистлери Европадынъ баска халкларына карсы дуныяда болмаган эзиетлик, геноцид, намартлык эм корлык эткени оннан сонъгы 1946-ншы йылдынъ ноябрь айында Нюрнберг трибуналында ашык кепте коьрсетилген. Аьлиге
дейим де немецлердинъ эткен кыянатлыклары акында интернетте неше туьрли материаллар да таппага болады.
Аьли уьшин 22-нши июньде, Уллы Аталык согысы басланган куьнде, биз, авылкалалар яшавшылары, давдан кайтпаган ердеслеримиздинъ эстеликлери янына келип, олардынъ Тувган Элине алаллыгы, йигитлиги, эрлиги алдында басларымызды иемиз. Сол куьн халкымыз согыстынъ узак кыйынлы йолларында, ызгар окопларында, белгисиз бийиклевлеринде, партизан сокпакларында баьтирлик коьрсеткен аьдемлерди эскереди. Олардынъ арасында бизим ногай йигитлеримиз: Совет Союзынынъ Баьтири Халмурза Кумуков, аьскершилик «Данък» орденлерининъ толы иелери Алимхан Асанов пан Ахмат Сулейманов, Ленин орденлерининъ иелери Абдулла Байтемиров эм Джанарслан Алиев, Сталинградта Мамай тоьбеде койылган Эдильбаев, Москвадагы Енъуьв парадынынъ ортакшысы Кошманбет Кидирниязов, согыс йылларында Берлинди бомбалавда катнаскан ава радисти Исхак Нукаев эм коьп баскалардынъ атлары аталады.
