СССР эм Россия Язувшылар союзларынынъ агзасы, белгили язувшы, фольклорист, юморист эм сатирик Аждаут Махмудович Найманов ногай адабиятынынъ, маданиятынынъ, халк авызлама яратувшылыгынынъ оьрленуьв исине салдарлы уьлисин коскан язувшылардынъ бириси.
Аждаут Махмудович ногай адабиятында терен ойлы, бай, ярасыклы тил мен язылган куьлкили, сатиралык шыгармалары ман окувшылардынъ юреклерин бийлеген, Сырт-Кавказ еринде, Россияда эм шет эллерде де таныс болып келген биринши язувшы.
Онынъ язган асарлары 38 тиллерине, айтпага, английс, туьрк, румын, поляк, татар, немец, болгар эм сондай баска тиллерде коьширилип, окувшылардынъ юреклерин бийлеп келгенлер.
Белгили язувшы Аждаут Найманов Азербайджаннынъ Евлах каласында 1942-нши йылдынъ коькек айынынъ 27-нши куьнинде тувган. Каладынъ баслангыш мектебининъ 3-нши классын орыс эм азербайджан тиллеринде окып кутарган. Эркин-Халктынъ, аьвелги Алакай авылынынъ, акында ястынъ атасы Махмуд Маземович эм анасы Шайдат Рамазановна Аждаутке коьп кере хабарлаганлар. Яс сол ерди коьрмеге бек аьсирет болган, сол авылга етпеге юреги телезиген.
Аждауттынъ анасы Шайдат халк авызлама яратувшылыгын бек аьруьв билген эм оны кишкей увылына коьп кере кызыклы хабарлап эситтирген. Увылы анасыннан эситкен хабарларын, энгимелерин, эртегилерин, ортаншы классларда тептерге язып баслаган. Тамамында ол коьп йыллар бойы йыйган эртегилерин, энгимелерин ярастырып, тиражын 75 мынъ экземпляр этип, Москва каласында 1979-ншы йылда орыс тилинде, «Ногайские народные сказки» («Ногай халк эртегилери») деп атап, йыйынтык шыгарган. «Эски соьздинъ балы бар» деген китаби де дуныя ярыгын коьрген. 1987-нши йылда сол китап орысшага коьширилип, «В старом слове есть мед» деп, тиражы 800 экземпляр болып, Ставрополь каласында баспаланган.
Махмуд Маземович аьели мен 1954-нши йыл тувган ери, Эркин-Халкка, коьшеди. Баку каласындагы политехникалык институтын кутылганнан сонъ, Аждаут та янга якын юртына кайтады. Ол кесписи бойынша Ставропольде куллык эткен, адабият пан белсенли каьрлеп баслаган. Ногай язувшы Ставропольден авылына кайткан сонъ, Адыге Хабльде радиода куллык этип баслайды. Адыге Хабльдинъ ГРК-нинъ (радиовещаниесининъ) директоры, журналисти эм дикторы болып, 20 йылдынъ узагында (ол ябылганша) куллык эткен. Онынъ куьлкили, сатиралык макалалары ямагатты тербиялавда алат болып келдилер. Язувшы бу жанрлар ман ногай адабиятында калемин сынаганлардан биринши эди.
Онынъ узак йыллардынъ бойында язган шыгармалары оьткир темаларды коьтерип, айтпага, «Крокодил», «Дружба народов», «Дон», «Советская Армия», «Нева», «Советский Союз» деген журналлар бетлеринде дуныя ярыгын коьрип келгенлер. Аджаут Махмудовичтинъ язган шыгармалары, айтпага, «Маьметекей», «Илячин» балалар уьшин шыгатаган журналларда, «Ленин йолы» («Ногай давысы»), «Шоьллик маягы» («Шоьл тавысы»), «Ленинское знамя» («День республики») эм сондай баска газета бетлеринде орын тапкан эм окувшыга таныс болып келген.
Зейинли сатирик, язувшы 82 ясында дуныядан кешти. Оьзиннен сонъ язувшы ногай адабиятына коьплеген китаплерин, бай иштеликли макалаларын калдырып уьлгирди.
Буьгуьнлерде онынъ йолын увылы Россиядынъ эм КЧР Язувшылар эм Россиядынъ Журналистлер союзларынынъ агзасы, бес китаплерининъ авторы Асан Найманов ызлап келеди. Ол – ногай тилинде балалар уьшин шыгатаган «Маьметекей» журналдынъ редакторы, «Ногай давысы» газетасынынъ хабаршысы, «Карачаево-Черкесия» ГТРК ногай боьлигининъ редакторы ис аьрекетин етимисли бардырады.
Соьйтип, Аждаут Найманов савлай оьмирин, Кудай ман берилген оьнерин ногай халкына, онынъ адабиятын байытувга багыслаган.
Г.Нурдинова.
Суьвретте: Аждаут Найманов.
