Дагестан саниятларынынъ ат казанган аьрекетшиси, Россия Художниклер союзынынъ агзасы, шаир, этнограф, хореограф, ярыкландырувшы Сраждин Батыров тувганлы 75 йыл болувына Ногай районынынъ орталык китапханасында «Очарованный странник» деп аталган эстеликли кешлик уйгынланды. Шарага суьвретшиди аьруьв таныганлар, авыл яшавшылар, окытувшылар эм Кадрия атындагы мектебининъ уьйкен класслар окувшылары келдилер.
Сраждин Батыров – ногай маданиятындагы аьлемет аьдем.
Аьр бир ногай аьдем уьшин онынъ аты халкынынъ анъ-акыл оьрленуьви мен байланыслы. Ол кыска, ама яркын оьзгерислерге толы яшавды яшады эм оьз халкына бай маданият асабалыгын калдырды.
Сраждин Самедин увылы суьврет ясавдынъ туьрли жанрлары бойынша 200-ден артык картина язган. Халкынынъ бурынгы маданияты, аьдетлери, йырлары суьвретшиди коьнъиллендиргенлер. Онынъ аьр бир суьвретинде оьз халкына алал суьйими сезиледи.
Китапханадагы шарады ногай суьвретши Мархаба Шалиева Сраждин Самедин увылынынъ картиналары акында хабары ман ашты. Ол, художниктинъ бир неше суьвретин коьмпьютер амаллары ман коьрсетип, оьз коьнъилин козгаганы ман да боьлисти.
«Келин» суьврети бойынша онынъ хабарыннан окувшылар халкымыздынъ тек миллет кийими мен тувыл, аьдетлери, яшав аьллери мен де таныстылар. Солай ок Мархаба Аджибатыровна суьвретте коьрсетилген хатын-кызлардынъ ойлары, ниетлери эм тынышсызланувы акында да айтты. Сонъ ол
художниктинъ баска ислерине коьшти. С.Батыровтынъ «Албаслы» деген картинасы болса сыхырлыкка эм шешилмеген сырларга толы.
Мунда албаслы яс, коькшил туьс коьзли ярасык кыскаяклы. «Айланай» фольклорэтнографиялык ансамблининъ туьзилуьви, суьвретшидинъ янын
сызлаткан аьллер эм кыйынлыклар акында эскеруьвлери мен РФ эм ДР ат казанган маданият куллышысы Нарбике Муталлапова боьлисти.
Солай ок бу куьн окувшылар уллы художник кайсы аьдем мен де тез тил тавып, танысып, аьллесип болатаганын да эситтилер. Тагы да Нарбике Арслановна Сраждин Самедин увылы 9 биюв салганын, коьшип-конып юрген ногайдынъ бурынгы биювлери сакланмаганын, С.Батыров кайтип муьйиз шалган, домбырада ойнаган халктынъ биюви болмаган, болган, тек сакланмаган деп кыйналганын да айтты.
ДР ат казанган маданият куллыкшысы, китапхана етекшиси Сабират Абубекерова Сраждин Батыров ногай музыка эм биюв маданиятын туьзип, революция
эткенин айтты. Ол сыбызгы, домбыра баьри музыка алатлары 40-50 йыл артта мутылган болганын эм мине бу аьдемлердинъ куьш салувы ман баьри зат кайтадан оьрленгенин белгиледи.
Россиядынъ эм Дагестаннынъ ат казанган орманшысы, Ногай орманшылыктынъ етекшиси, «Айланай» ансамблининъ энъ де биринши солистлерининъ бириси Феруза Дикинова ансамбль сырасында «Шире круг» программасында катнасканы эм Ногай районына 1985-нши йыл Каракалпакстан Республикасыннан конаклар келгени акында кызыклы кепте хабарлады.
РФ Журналистлер союзынынъ агзасы Елена Жукова яратувшылык асабалыкты саклавдынъ маьнелигин белгилеп, тезден Москвада Куьнтувар халкларынынъ саниятынынъ патшалык музейинде Сраждин Батыровтынъ картиналарынынъ выставкасы болаягын да билдирди.
Насипхан Бакиева С.Батыров атындагы фондынынъ куллыгы, художникке багысланган «Очарованный странник» фильми эм «Албаслы» фильми туьзилуьви акында хабарлады. Шара бойынша суьвретшидинъ картиналарынынъ эм эскизлерининъ выставкасы уйгынланды. Онынъ картиналарынынъ тап яны бардай: коьптинъ акында хабарлайдылар эм анълатадылар. Шара бойынша домбырадынъ аста-акырын шалынган анъы йыйылганларды ойлары ман
узак йылларга, Ногай шоьлге, термединъ касына аькетти. Кешлик барысында суьвретшидинъ яратувшылыгы, коьп йыллар арттагы концертлери акында видеопрезентациялар коьрсетилди.
Шарада балалар С.Батыровтынъ акында коьп зат билдилер, эндиги олардынъ, мектебти кутарып, туьрли калаларда окув ошакларында билим алган мезгилде, халкынынъ белгили аьдемлери акында айтпага амалы болаяк. Йыйылганлардынъ С.Батыровтынъ яратувшылыгына каратылган суьйими аркалы кешликтинъ ийгилиги боьтен де артты. Аьр бир шыгып соьйлеген район орталык китапхана етекшиси Сабират Абубекеровага эм китапхана куллыкшыларына аьлемет кешлик уйгынлаганы уьшин уьйкен разылыгын билдирдилер. Сраждин Батыров уьйкен суьйим мен язган эм шыгарган. Ол
халкына сол сезими мен яшаган. Онынъ суьйимининъ йылувлыгы аьлиге дейим коьплерди йылытады.
Нурият Кожаева.
Суьвретте: кешликтен коьринис.