Яйдынъ биринши айы тарихке айланып турады. Соны ман бирге ярым йылга «Шоьл тавысы» газетасына язылув кампаниясы да битти. Сол куьнлер бизге, газета куллыкшыларына, кыйынлы оьтеди деп айтсам, бир зат та айтпагандай.
Аьр бир экземплярга язылувды биз согысув ман аламыз. Кашан да, бар сондай патриотлар, олар бир соьзсиз юзлеген экземлярларга языладылар. Оларды биз
атлары ман айтамыз. Болса да, йыллап язылмайтаган, борышка язылып, йыллап акшасын тоьлемейтаганлардынъ атын атамага суьймеймен, ама олар оьзлерин
танып, бир кишкей сама уялар деп сенемен.
Ногай тилин саклав ниет пен куллык этилинмейди деп айтып болмайман, мектеблер, китапханалар, ногай телевидениеси, ана тилинде шыгатаган журналлар, газеталар бир ниет пен куллык этедилер. Тек сол исимизди ногай халкымыз коьтергишлемегенине юрек авырымай болмайды.
Не шаклы язылув кампаниясы юрсе, сол шаклы биз оьзимиздинъ акында не де эситип каламыз. «Сизинъ газетанъызды ким окыйды ий?» деп селекелегенлер да бар. Ашув тувыл ма?
Бар окыйтаганлар, бир арыпты да йибермей окыйтаган окувшыларымыз да бар. «Газетага язылув юреди» деп тел соксак, «тиленшилер», «куьштен яздырасыз» деген соьзлер де эситип каламыз. Янъыларда бир ис йолдасым районымыздынъ учреждениесининъ куллыкшысына сондай сорав ман тел соккан эди. «Яздыртпайды ша бизди етекшимиз», – деген соьзлерди баьримиз де эситип калдык. Тек анъламадык, «яздыртпайды» деген соьздинъ маьнеси калай экенин. Кол басып, «Шоьл тавысы» газетасына язылманъыз» деп буйырык шыгарганма экен?
Яде болса, язылып бир каранъыз, куллыктан тайдырарман деп айтканма экен? Мага коьре, сенинъ язылмага аваслыгынъ бар болса, ким буршав берип болады. Оьзлери ше газетадынъ бетлериннен туьспейдилер. Сол да аьруьв ше, уьстинликлер болса да, маьселелер болса да, биз аьр бир организациядынъ акында газетамыздынъ бетлеринде ярасык этип, суьвретлер салып, шыгарамыз.
Ногайда ата-бабадан калган аьр бир соьздинъ маьнеси бар. «Аьр шунъкырда бир Алла» деген соьзлер де ойланмай айтылмаган. Учреждениелерди яздыратаган аьдемлер де бар организацияларда. «Эслерине сала койынъызтагы» деп тилесенъ, сени мен «дос-кыймас» болып юрген танысынъ да кыямат болады. «Мен баьрисине де токтаслар йибергенмен» деп, тап бир такка минген патша кимик, сесин де, юзин де туьрлендиреди. Янъыларда танысыма тиледим, ол ислейтаган организацияда газетага язылув акында бир соьз айттагы деп. «Ол кыйын зат, тегаран языладылар ша» деп яваплады танысым. Сейирге каламан сондай соьзлерден.
Ярым йылга бир экземплярдынъ баасы 168 маьнет акша.
Соны кайбиримиз де мойнымызга алып боламыз. Тек анълап болмайман, газетамызга язылмайтаганлар бакылшылык этедилер ме яде 168 маьнет акшады кызганадылар ма экен? 168 маьнетке не зат алмага болады. Бир стакан кофединъ баасы аз деген 200 маьнет. Биз алты айдынъ ишинде бир куьн кофе ишпесек, сол кери калган акшага ана тилимизде шыгатаган сынъар газетамызга язылсак, соннан кимге зарар болар экен?
Неше маьнет акша да неше ерде де шыгарамыз. Ярым йылда бир савлай халкымыздынъ акында язатаган газетамызга да маьне берейик. Соьйтип, ногай деген атымызды коьтерейик деп шакыраман, сыйлы окувшыларым, сизди.
Макаламды окыганлар «бирев де язылмайды экен ана тилимизде баспаланатаган газетамызга» деп ойламасынлар. Неше йыллардан бери бизим алал досларымыз болып, газетамызды коьтергишлеп келетаганларга оьз разылыгымызды билдиремиз.
Биз каерде де халкымыздынъ бай тарихи мен оьктемсиймиз, «мен ногай» деп коькирегимизге урып, мактанамыз. Тек буьгуьнлерде кайбиримизге де аьвелгимиз бен мактанувды бираз аста этип, аьлигиде оьз ислеримиз бен, ана тилимизди коьтергишлевимиз бен келеектегимизде ногай халкымыз оьрленсин, ана тилинде яс несил соьйлесин деп ислев керекпиз. Сол ислердинъ бириси – тувган тилинде шыгатаган журналларымызды, газеталарымызды коьтергишлев. Кыйын ак алганда, соннан
168 маьнетин кери салып, «мен язылмасам, ким язылсын» дегеной ман Терекли-Мектеб авылымыздынъ ярасыклы шешекейлер мен яйнаган баьрисине де белгили Баьтирлер Аллеясында орынласкан «Шоьл тавысы» редакциясынынъ меканына келип, язылсанъыз, сизинъ ийги ислеринъиз биревге коьп болар эди.
Биз коьпмиллетли Россия элинде яшаймыз. Сол ярасык туьрли туьсли курткашыктынъ туьслери мен бизим ярасык, шебер тилли ногай тилимиз де яйнасын. Тек сол заман тилимиз де, халкымыз да сакланар.
Г.Бекмуратова,
Россия Журналистлер союзынынъ агзасы.