Запись

Балалар – от туьсуьвдинъ себеби

Коьплеген от туьсуьвлер балалар ланъкасыннан боладылар. Баьримизге де белгили, балалар от пан ойнамага суьедилер. Коьбисинше, олар серник пен ойнайдылар, от ягадылар, бу «баьтирликлерин» олар уьйдинъ ишинде, босага майданларында де этпеге боладылар. Балаларды уьйде ялгыз калдырадылар ата-аналар, сонъ от туьскенде, от туьсуьвге карсы боьлик куллыкшыларын шакырмага туьседи, олар да заманында келсе ше аьруьв. Балаларды ялгыз калдырганда, уьйкенлер коьринип турган ерлерде серниклер, янып турган йылытатаган пешлер калдырадылар. Балалар ерге янып турган май эм нап шыракларды туьсиредилер, соьйтип от туьседи, атылатаган ойыншыклар да коьп аьли, солардан да от туьспеге болады, сога коьре оларды кулланганда, кавыфсызлык йорыкларын тутув керек.
Саьбийлерди уьйде ялгыз калдырганда, уьйдеги йылытув алатларды тымдырынъыз, ийги этип баьри ерлерди каранъыз. Балалар туьрли кавыфлы ойынлар ойнамага боладылар, ятатаган орында серник яде май шырак ягув, йогарыдан янып турган серниклерди, кагыттан ясалган самолетларды таслав, газды ягып, кайсы материал кайтип янатаганын тергев. Уьйкен болган балалар химия эм физика дерислерде коьрсетилетаган опытларды уьйде этип карайдылар, сол да бек кавыфлы.
От туьскен заманда кишкей саьбийлер оьзлерин баскалай юритедилер. От туьсуьвге карсы боьлик куллыкшылары аьдемлерди туьтин арасыннан излейдилер, болса да кишкей балалар энъ де туьптеги муьйислерге тыгыладылар – стол, кровать астына, оларды таппага кыйынлы болады.Эгер балалар куьнасиннен от туьссе, яваплыкка ата-аналары тартыладылар.
 
Южно-Сухокумск каласы, Тарумов эм Ногай районлары бойынша 7-нши номерли алдын шалув иси эм тергев аьрекетининъ боьлиги.
Запись

Суьйип сайлаган ислеринде

Ногайлар аьвелгиден алып кенъ кырларында оьз малларын багып, мал саклап, онынъ санын оьстирип, соны ман яшап келгенлер. Бу куьнлерде де сол ата-бабаларымыздынъ бас исин Ногай шоьлдинъ яшавшыларынынъ коьбиси бардырады. Оларга малларын авырувдан, кастадан сакламага ветеринар куллыкшылары коьмек этедилер.

Запись

Айындырык ярыгындай ярык эди оьмиринъ

Хасан Булатуков тувганлы 110 йыл толды

Ногай адабиатынынъ негизин салувшылардынъ бириси, белгили политикалык аьрекетши Хасан Шахимович Булатуков ногай маданиятына белсинли косым эткен. Ама 1937-нши йылда ол язалавга ушырап, дуныядан тайды, дурысын айтканда, оны тайдырганлар. Эм коьп заманга дейим Хасан Булатуковтынъ аты да айтылмай, эткен ислери де билинмей, язган шыгармалары да коьринмей турдылар.

Запись

Ярасык яшамага шалысып

Ногай районынынъ авылларында Билим куьнине багысланган савлай район бойынша субботник уйгынланып оьтти.

«Ногайский район» МР аькимбасы Мухтарбий Аджековтынъ белгилеви мен, субботникке деп йыйылганлар Билим куьнине балалар тек таза классларына барып калмай, барган йоллары да таза болсын деп, тоьгеректи йыйнамага шыктылар. Оьз балалары, уныклары уьшин Ногай районынынъ яшавшылары колларына казгыр, тырнавыш алып иследилер. Курыган бутакларды кестилер, бордюрларды, фасадларды акладылар, сыпырдылар, каздылар эм йыйнадылар.

«Ногайский район» МР Депутатлар йыйынынынъ председатели Руслан Насыровтынъ белгилеви мен, субботникке балаларынъыз уьшин шыгынъыз деген уйгынлавшылардынъ шакырувы, Терекли-Мектеб авыл яшавшыларын тез йыйды.

- Мектеблердинъ азбары, олардынъ тоьгерегиндеги ерлери, ога баратаган коьлик йоллары, аьдем юруьв сокпаклары байрамга аьзирленди. Не зат этсек те биз балаларымыз уьшин аьрекетлеймиз. Материаллык онъайлыкларыннан баска болып, биз кайбир заманларда балалардынъ тоьгерек ягындагы ярасык пан сукланатаганы акында мутамыз. Тоьгерек ыспайы болган саялы, бала да таза, ярасык болаягына соьз йок.

Субботникте ортакшылык эткенлердинъ баьрисине де уьйкен разылыгымды билдиремен, - дейди Р.Насыров.

Запись

Аз ислер этилинмеген, алдыда оннан да коьп этилинмеге тийисли

Туьрленислер акында

Заман биревге эм бир затка бойсынмайтаган куьшли зат. Ай артыннан ай авысып, быйылгы йылымыз да ызына йылысып барады. Заман-заманы ман биз, аьдемлер, оьзимиздинъ яшавымызга, ис аьрекетимизге белги берип, кайбир сырагыларды да келтиремиз. Тап соьйтип биз тек оьзимиздинъ тувыл, оьз районымыздынъ, республикадынъ яшавына, аьрекетине, оьрленуьвине эс бермей болмаймыз. Ол солай да болмага керек.

Запись

«Медиа-поколение» фестивали

6-8 сентябрьде Карабудахкент районынынъ Уллубийаул авылынынъ «Куьнли яга» савлыксаклав лагеринде яслар уьшин «Медиа-поколение» Коьлем информация амалларынынъ фестивали оьтеди. Форумда балалар эм яслар газеталарынынъ эм журналларынынъ редакторлары, телеберуьвлердинъ редакторлары, балалар-яслар СМИ бойынша специалистлери, язувшылар, власть органларынынъ эм ямагатлыктынъ ваькиллери, белгили журналистлер, журналистика эм адабиат бойынша яратувшылык биригуьвлерининъ етекшилери, педагоглар, китапхана куллыкшылары, ата-аналар, яс журналистлер эм окувшылар катнасадылар. Фестивальдинъ сыйлы конаклары «ЮНПРЕСС» Савлайроссиялык яратувшылык биригуьвдинъ, ДР Илми эм билимлендируьв Министерствосынынъ ваькиллери, ДГУ-дынъ журналистика боьлигининъ преподавательлери эм студентлери боладылар.

Запись

В Махачкале начнут работать платные парковки

В столице региона начинает работу проект по организации платных муниципальных парковок. Паркоматы в пилотном режиме были установлены на территории, прилегающей к прилегающей к городскому рынку №2 в конце прошлого года.

Сегодня проект полностью готов к запуску. С самого утра на ул. Батырая состоялось выездное совещание работников городской администрации. В нем приняли участие директор Городской аварийно-ремонтной службы Магомеднаби Магомедов, начальник Управления торговли, потребительского рынка и услуг Гаджимурад Абакаров, врио начальника Управления общественной безопасности и противодействия коррупции Бадрудин Магомедов, Заместитель начальника отдела дорожного хозяйства Управления промышленности, транспорта, связи и дорожного хозяйства Ахмади Рамазанов, представители ОГБДД УМВД по г. Махачкале.

На совещании было принято решение начать работы по нанесении дорожной разметки на те участки улицы, которые определены под парковочные зоны в ночное время, чтобы не создавать заторы на дорогах.

Начальник отдела по работе с нестационарными торговыми объектами Управления торговли, потребительского рынка и предпринимательства Гайдар Алиев отметил, что с раннего утра на территории, прилегающей к рынку, был организован рейд под руководством начальника Управления торговли, потребительского рынка и предпринимательства Гаджимурада Абакарова по пресечению несанкционированной уличной торговли с автотранспорта.

В случае, если к началу работ, на месте останется припаркованный транспорт, его при помощи эвакуаторов вывезут за пределы города.

В ближайшие дни платить за право оставить свой автомобиль в центре города скоро придется на ул. Джержинского – от Коркмасова до Батырая, на Батырая – от Дзержинского до ул. Толстого на обеих сторонах улицы и на ул. Толстого – от Батырая до Коркмасова со стороны, прилегающей к рынку.

Паркоматы установлены на улицах Батырая и Толстого.

Внести денежные средства можно будет при помощи банковской карточки и SMS-сообщения, будет рассмотрена возможность внести деньги через платежные терминалы, расположенные неподалеку от паркоматов.

К регулировке системы парковки привлечены волонтеры и представители городской мэрии. Сегодня специалисты Городского молодежного центра под руководством директора Радика Абдулкеримова раздавали памятки водителям с оповещением о запуске системы платной парковки и ознакомлением со способами оплаты.

Запись

Сый иесин тапкан

Коьплеген йыллар Ногай патшалык драмалык театрын Дагестан Республикасынынъ халк артисти, ДР патшалык баргысынынъ лауреаты Байсолтан Атагиши улы Джумакаев етекшилейди. Сол йыллардынъ ишинде театр уьстинликлерге етисип, каравшыларды ийги салынган спектакльлер мен сукландырган.

Янъыларда театр артистлери Каспий бойындагы эллердинъ халклар ара биринши театр фестивалинде катнастылар. Театрга алаллык уьшин медальди Байсолтан Джумакаевке Туьрк организациясы атыннан Дюйсен Кайсенов тапшырды. Солай ок фестивальдинъ уйгынлав комитетининъ председатели Нурнияз Муханов зейинли режиссерга фестивальдинъ куьмис белгисин савгалады.

Ак юректен бу баргы ман Байсолтан Атагиши улы Джумакаевти кутлаймыз эм ога, онынъ коллективине аьли де коьп бийикликлер сагынамыз.

Г.Бекмуратова.

Суьвретте: Б.Джумакаевке баргы тапшырув мезгили.

Запись

Азан шалама яде азан шалындырама?

Оьз ойын айтады

Азан деген соьз аьр куьн ногайымыздынъ куьнле-куьнлик яшавында кулагымызга шалынып турады эм буьгуьн де тувыл, халкымыз мусылман динин туткан заманлардан алып. Азан сеси шыккан заманда кайсы ногай да намаз кылмага заман келгенин биледи. Куьн сайын бес кере намыз кылув – аьр мусылман аьдемнинъ асыл борышы. Бу йорыкты бек дурыс коьремиз эм балаларымыз кишкейден алып мусылманлык эдабына уьйренгенине суьйинемиз.

Запись

Таза намыслы аьдем соьйтип этер

Ийгилик эт эм сувга тасла, балык билер деген халк соьзи бар. Соьйтип, янъыларда баьримиз де бир ийгилик этилингенине шайыт болдык. 2017-нши йылдынъ 22-нши августында Россия МВД Ногай районы бойынша иш ислер боьлигине аьризе мен Карагас авыл яшавшысы Джамиля Амет кызы Оразбаева, 1972-нши йыл тувган, келген. Онынъ айтувына коьре, ол Терекли-Мектеб авылынынъ Эдиге орамында телефон бойынша мастерскойы янында 70 мынъ маьнет акша тапкан.

Полиция куллыкшылары сол акшадынъ иесин излев бойынша керекли амаллар алдылар. Соьйтип, полицейскийлердинъ куллык этуьви мен акшадынъ иеси Ногай районынынъ Шуьмлелик авыл яшавшысы Муртузали Али улы Магомедов, 1970-нши йыл тувган, деп аянланган. 25-нши августта акша иесине берилген.

Биз сондай намыслы, таза ниетли гражданларымызга савбол айтамыз.

А.Койлубаев, Россия МВД Ногай районы бойынша иш ислер боьлигининъ етекшиси.