Ногай районы атыннан «Машук 2017» деген яслар форумында «Этно-стильде аьлиги замандагы кийимди шыгарув бойынша студиясы» деген проекти мен Насипхан Джумаева ортакшылык этеди. Ол ийги балл алган. Сырт Кавказ ясларынынъ билимлендируьв форумы Пятигорск каласында оьзининъ куллыгын баслады. Онда Сырт Кавказ Федераллык округынынъ эм Россиядынъ баска регионларыннан мынълаган яс аьдемлер ортакшылык эттилер. Форум 8-нши кере озгарылады. Бу йыл форумда катнаспага суьйгенлерден туьскен аьризелердинъ саны 5 мынъга етти. Уйгынлав комитети ийгилердинъ ишиннен ийгилер сайланганы акында билдиреди. Форумга аьзирленуьв бойынша Сырт Кавказ Федераллык округынынъ регионларында «Машук-2017» форумы оьтеектен алдын 1,4 мынъ аьдемлер проектлик менеджментине, грант аьризесин дурыс толтырувга уьйретилди. Форумга аьзир болган 500 проектлери сайландылар. Яслар янъы билимлер алсын деген мырат пан 30 тренерлери, 22 альтернативлик майданлар, мастер-класслар, конаклар ман йолыгыслар уйгынланган эдилер. Форум катнасувшысы, ердесимиз Насипхан Джумаевага йогары етимислер йораймыз.

Суьвретте: «Машук -2017» деген яслар форумынынъ катнасувшысы Н.Джумаева ортада.

Каспий – 2017

22-нши августында Махачкала каласында Каспий ягасында Халклар ара яслар саммити йол алаяк. Мине айдан артык бу уьйкен шарага регистрация этилинип туры. Яслар ямагат эм студент биригуьвлерининъ етекшилери бу курултайда катнасув уьшин аьризелер бергенлер.

Яслар уьшин этилинип турган шарадынъ бас борышы – яслар биригуьвлер, ямагат организациялар етекшилери арасында базласувды коьтеруьв, яслар ман ислевди янъыртув.

Шарада катнасувга Россия Федерациясынынъ 40 ерлериннен 1173 аьризе туьскен, солай ок шарада Иран, Азербайджан, Туркменистан эм Казахстаннан делегациялар катнасаяк.

Яслар комитетининъ пресс-службасы.

Маьселе

Йыл сайын биз ийги эл аьдетлеримизге коьре, ясларымыздынъ уьйленуьвлерине, тувган куьнлерге, янъы уьй кируьвге багысланган той-яхшылыкларымызды аьзирлеп оьткеремиз. Сол яхшылыкларга биз асханада туьрли аслар асувга казаншылар, столларды, залдынъ ишин безеклендируьвге, олтырганларга ас-сув тасувга деп айырым аьдемлерди тутамыз.

Ызгы йылларда ердеслеримиздинъ хыйлысы сондай канагатлав коьмеклерин битиретаган аьдемлерди Кизлярдан, Махачкаладан, Ставропольден эм баска калалардан тутувды «модага» киргисттилер. Дурыс, аьр кимнинъ оьз яхшылыгына кимлерди шакырмага, кимлерди канагатлав куллыкларын бажарув уьшин тутпага, кайдай ас-сувлар аьзирлемеге, аракы-шагыр ман яде аракы-шагырсыз той этпеге толы ыхтыяры бар. Соьз онынъ акында тувыл. Ама бизим оьз районымызда да бек аьруьв этип аслар асып, столларды, залдынъ ишин заманга келисли коьрклендирип, конакларга ас-сув тасып болатаган авылдасларымыз да бар. Сонынъ акында ер-ерде илинген рекламалар да шайытлайды. Соьзимиз неге олар бар турып, кырдан казаншылар шакырувымыз акында. Яде ол зат бизди баска миллетлердинъ алдында ыспайы этип коьрсетеме экен? Бизге коьре, баска миллетлер оьз яхшылыкларында казаншы болмага оьз танысларын, авылдасларын, кардаш-ювыкларын тутадылар. Баска районлардагы бир авыл яде кала бизим аьдемлерди оьзлериндеги яхшылыкларын канагатлав эм коьрклендируьв уьшин шакырмайды эм тутпайды. Ол зат олардынъ ойына да кирип шыкпайды. Неге биз ол заманда оьзимиздикин сыйламай, баскалардынъ алдында ырыясыймыз? Бизде яде оьзимиз уьшин оьктемлигимиз ерге синъген ме? Зал ишинде кайсы бир авылдасымыздынъ яхшылыкларында ас тасып, савыт йыйнап юрген баска кала яшавшыларын коьргенде, бизде сол куллыкты этип болгандай аьдем йок па деген ойга келесинъ.

Аьлиги заманда районымыз авыр социал-экономикалык кризисте болганнан себеп, халкка ис орынлары етиспейди. Сол аьсерде оьз яшавымыз, оьз аьллеримиз акында оьзимиз ойланып, той-яхшылыкларымыздынъ оьзлерин де оьз аьдемлеримизге пайдалы кепте озгармага боламыз ша. Неге биз кырдагы аьдемлерди байытамыз? Бурынгы атайларымыз: «Ювырканынъа карап аягынъды коьсил», – дегенлер. Яхшы болсын, яман болсын кыйынлы куьнлерде ал деп кырдагылар тувыл, янынъдагы авылдасларынъ табылаяк. Ол – биринши.

Болса да бу ерде: «Бизикилер урлайдылар», – деген явапты эситпеге туьседи.

Бир таныс кыскаяклылар мага «Кырдагыларды урламайды дейдилер биревлер. Кырдан келген казаншылар, официантлар бизикилерден де артык урлайдылар. Ол затты нешев де оьз коьзлери мен коьргенлер», – дедилер.

Мен сонда «урлайдылар» деген соьздинъ соьйтип те парахат, тап бир яшав аьдети кимик айтылатаганына тамаша этпей болмайман. Урлайдылар деген соьз бу ерде йырлайдылар, бийийдилер, куьледилер деген соьзлер мен тенъ кепте кулланылады. Ол калай болады? Бизим ислам динимиз бойынша урылык энъ де яман деген намыссыз ислердинъ бириси. Бурын урылардынъ колларын эки-меки урламасын деп кылыш пан шапканлар. Болса да бу яман соьз буьгуьнлерде бизим яшавымызда оьзине орын тавып барады. Элбетте, авылдаслык аьдети мен биз сондайларды коьбисинше кеширемиз, судка бермеймиз. Болса да урлавлар койылмайды.

Экиншилей, сол биз тутатаган казаншылар, официантлар, баьри де той уьйинде эткен кыйыны уьшин оьзлери тилеген тийисли акын аладылар ша. Акларын алып та, тагы да той иесининъ карыжына сатылып алынган тамак азыклардан дорбаларын толтырып уьйлерине аькетуьв ол аькис ис тувыл ма экен? Элбетте, эгер той иелери оьзлери аькетпеге ыхтыяр берсе, ол заттынъ йолы баска. Аькет ол заманда коьтерип болган шаклы. Ама той эткен уьйдинъ эртенъгиси куьн де келеек-кетеек конаклары бар деп ойлап, сабыр этуьв керектир деп ойлайман. Ногайымыздынъ «Казаннынъ капкашы ашык болса, ийтке де намыс керек» деген бир аьруьв соьзи бар.

Маьселе шешилместей тувыл. Ол бизим оьзимиз бен байланыслы.

З.Мансурова.

Ногай халктынъ алтын фонды

Уллы Сократ айткан: «Скульптор оьз шыгармаларында янынынъ аьлин коьрсетпеге керек». Тек сондай талаплы скульпторларды шынты уста деп айтпага болады. Мен де буьгуьн хабарымды бизим зейинли ердесимиз, Россия суьвретшилер союзынынъ агзасы, Дагестан Республикасынынъ ат казанган аьрекетшиси, Карашай-Шеркеш республикасынынъ ат казанган суьвретшиси, Казахстан художестволар Академиясынынъ академиги, биринши кеспили ногай скульпторы эм графиги Кошали Тангатар увылы Зарманбетов акында бардырмага суьемен.

Кошали Зарманбетовка

Аьвелгиге ымтылган…

Карашынъыз,

Кудай кайдай

Колларына куьш салган.

Ойлар, ойлар…

Коьзлеринде мунълы анъ.

Сен – эл баьтир,

Кыйынлыкта

Кыннан кынжал шыгарган.

Йыллар, йыллар…

Оьмирлерге айланган.

Тас толгайды

Колларынъда

Суьйимбийке йыры ман.

Таслар, таслар…

Юрегинъде канлы танъ.

Яным йылай

Сезимлерден токтамай,

Оьр оьнерге сукланган.

Г.Бекмуратова.