Балалардынъ колыннан ыслаган ян досы
Мектеб яшавында окытувшыдынъ орыны уьйкен. Мектеб деген соьзди эситкенлей ок, биз коьз алдымызга окытувшыдынъ келбетин аламыз, ама олардынъ да аьр бирисининъ борышы бир баска. Мектебте психолог кесписин алып, борышларды толтыратаган аьдемди «баьтир» деп айтпага эм санамага болады, неге десе ол – балалардынъ янларынынъ колларыннан ыслаган инсан. Россия элинде ноябрь айынынъ 22-нши куьнинде Психолог куьни белгиленеди. Бу куьн биз тек мектеблерде тувыл, баска тармакларда аьрекет бардыратаган сол кеспидинъ иелерин кутлаймыз эм олардынъ ийги ислерин белгилеймиз. Аьли соьзим – Ногай районымыздынъ Терекли-Мектеб авыл орталыгында балаларга билим беретаган А-Х.Джанибеков эм Кадрия атындагы мектеблерининъ педагог-психологлары акында. Айырым окув сабагы бойынша ислейтаган окытувшыдынъ ис тамамы – ол салган белгилерде, окувшыдынъ коьрсететаган билиминде, а окытувшыпсихологтынъ аьрекетин коьрсетуьв тыныш тувыл. Онынъ ис борышын согувга аьзирленген йип тымалагы ман тенълестирмеге болады (мен баска зат тенълестируьвге таппадым) – не шаклы балалар, сол шаклы ойлар эм касиетлер, аьр бирисининъ эбин де тавып билмеге керек. Аьлиги заманда, балалар ман аьрекет бардырув енъиллерден тувыл, сол биревге де ясыртын зат та тувыл... А-Х. Джанибеков атындагы орта мектебинде сол тыныш болмаган ис борышларын Эльмира Алев кызы Аметова коьп йыллардан бери толтырады. Онынъ мектеб окувшылары ман озгаратаган шараларын, бир колдынъ бармаклары ман санап, санын келтирип болмайсынъ. Аьр куьни онынъ ис орынында, каныгыслы, белсенли аьрекетте оьтеди: туьрли тестлер, акциялар, тоьгерек столлар... Аьр кайсысынынъ темасы – туьрли эм бек кызыклы. Ол ата-аналар ман да тар байланысын тутып, куллыгын бардырады. Оьзим де, сол мектебте окыган балалардынъ анасы болып, ол йыйынларда беретаган соравларга яваплар да бергенмен, онынъ озгаратаган психологиялык ойынларында да ортакшылык эткенмен. – Балалар ман ислев аьлиги заманда кыйын, заман ман бирге оьзимиз де туьрленемиз, кыйынлы яшав аьллерине туьскен аьеллердинъ балалары ман ислемеге де туьседи. Олар ман соьйлев, хабарласув, олардынъ ишки дуныясына кируьв, оларды анълав – аз куьшти эм заманды алмайды. Патшалык сынавлар алдында бираз артык ислемеге туьседи, балаларды сол яваплы затка аьзирлев де билимди эм аьр кайсы окувшыга маьне беруьвди талаплайды, кыскаша, психологтынъ куллыгы аз тувыл эм коьринетаган да тувыл...», – дейди Эльмира Аметова. Эльмира Алевовна Ногай районымыз бойынша Россия МВД боьлигининъ куллыкшылары ман тар байланыс тутып, биргелес шаралар оьткереди. Шаралардынъ бас темалары: терроризм, экстремизм, наркомания – соларга карсы турув. Сулыплы педагог-психолог Эльмира Алев кызы Аметова ис йолдаслары эм мектеб окувшылары арасында уьйкен сый ман пайдаланады. Бир окув сабагы бойынша окытатаган окытувшыды ол дерис беретаган класс окувшылары аьруьв таныйтаган болса, Эльмира Алев кызын савлай мектеб таныйды эм оны оьзлерининъ ювык досы этип санайды. Эльмира Аметова сулыплы ис аьрекети уьшин бир неше кере сый белгилери мен савгаланган. Ногай район администрациясы атыннан, Ногай районы бойынша Россия МВД боьлигининъ етекшилевлери атыннан ога уьйкен разылыклар билдирилгенлер.

Тап сондай ис борышларды толтырады Кадрия атындагы орта мектебинде педагог-психолог Динара Хайбулаевна Заргишиева. Ол оьзи де сол мектебтинъ окувшысы болган. Бу куьнлерде оьзи биринши болып билимлер дуныясына абытын алган еринде ис аьрекетин бардырувы ога дем де беретагандыр деп эсиме келеди: таныс окытувшылар – насихатшылар, таныс тамлар – баьриси де оьзиндики… Динара Хайбулаевна – белсенли аьрекет бардыратаган куллыкшы, ол педагог-психологтынъ борышларын толтыра келип, соны ман бирге 10-ншы эм 7-нши классларынынъ класс етекшиси де болады. Оьзи район, республика кезеклеринде оьтетаган шараларда ортакшылык этеди. 2026-ншы йыл окытувшы уьшин емисли эм уьстинликли йыл болды. Ол Россия элинде Бирлик йылына багысланган «Ашык дерис» республикалык шарасында катнасып, енъуьвши болды, «Классный классный» шарасында экинши савгалы орынды алды. Динара Хайбула кызы оьз исин белсенли юритеди, ол аьрекетин бардыратаган мектебте аьдетлер бек тешкеруьвли тутыладылар, выпускниклердинъ йигитлиги – дайым эсте эм, мунда истинъ янъы кеби киритилип турады. Баьри затты да этип уьлгиреди Динара Заргишиева. Сондай ерде психолог несиллер байланысын туттырувшы болады: ол балаларга янъы яшав аьллеринде тувра йолды коьрсетеди эм окытувшылар ман атааналарга бир-бирисин эситип уьйретеди. Сизинъ кеспи байрамынъызда сизге йорамага суьетаганым – оьзинъиз куьн сайын балаларга савкатлайтаганынъызды – ян тынышлыгын. Сизге этетаган аьрекетинъиз арув-талувды тувыл, суьйиништи аькелсин. Балалар сизге оьзлерининъ сырларын сенип, ата-аналар эм баска окытувшылар сизинъ исинъизди баалап билсинлер. Галима Курганова. Суьвретлерде: Э.Аметова; Д.Заргишиева.