Оьткен эски 2025-нши йылдынъ ызынд  «Ногайский район» МР Депутатлар йыйынынынъ 4-нши сессиясында район администрациясынынъ муниципаллык муьлк
боьлигининъ специалисти Лейла Аджикова депутатларды Ногай район орталык паркынынъ тарихи мен кыскаша таныстырды.
Онынъ сессияда бу тема акында не уьшин соьйлевин залдагы биревлер анълап болмадылар. Сонынъ уьшин де бу макаламнынъ атын «Сав соьзди курсак соьйлерме яде баспа?..» деп атадым.
Карындасымыз Лейла Аджиковадынъ соьзининъ бавы дурыс эди, неге десе ол зат келеекте парктынъ статусын беркитуьв мен байланыслы. Соны ол ога: «Парктынъ акында биз билемиз, соны не уьшин бизге айтасыз?» – деген сорав берилгенде, дурыс явабын берип ыспатлады.
Район паркы курылганлы быйыл 113 йыл толады. Ога соны кураган Ф.Капельгородскийдинъ аты берилсе де,
сол шаклы йыллардан бери парктынъ айырым бир статусы болмаган. Туврасын айтканда, Совет оькиметининъ йылларында паркымыз статуссыз да турган, неге десе
онынъ ерине яде сонда оьсетаган тереклерге бир инсан да колын коьтермеген. Ондай ис бизим ата-аналарымызга эм бизим оьзимизге де келиссиз деп саналган. Район паркын Ф.Капельгородский оьз коллары ман бизим кургаклы исси шоьлимиздинъ яшавшыларына салкынлык, ыспайылык, тыншаюв ери болсын деп оьстирген. Соны ман бирге оьзининъ 100 йылдан артык оьмиринде паркымыз бир неше эстеликли тарих оьзгерислерининъ де шайыты болады. Айтпага, районда 1914-нши йылда биринши ремесленный училищединъ ашылувын, 1916-ншы йылдагы ердеслеримиздинъ патша аьскерине мобилизация йорыгын ерли чиновниклер эм байлар оьзлерине багайлы этип туьрлентуьвине карсы бас коьтеруьвин, 1921-нши йылдагы Терекли-Мектебке атаманлар Конарьдинъ, Овчинниковтынъ ак эм ясыл бандаларынынъ шапкынлыгын, Уллы Аталык согыс йылларындагы немец-фашист аьскерлерининъ баскыншылыгын, 1942-нши йылдынъ 4-нши октябринде явдынъ самолетларынынъ авылды бомбалавын, 1945-нши йылдынъ 9-ншы май Енъуьв куьнин, согыстан сонъгы кайтадан курылыс ислерининъ йылларын. Заман бойында соьйтип район паркымыз тек бизим тыншаюв еримиз, коьркимиз тувыл, солай ок табиат эм тарих эстелигимиз де болады.
Дурыс, предпринимательлик аьрекетине «ясыл йолды» бермеге керекпиз, неге десе олар авылдасларды коьплеген уьйшилик товарлары, кийимлер, азык-туьлик, дарманлар эм баска туьрли керекли затлар ман канагатлайдылар, янъы ис орынларын туьзедилер, оькиметке налог тоьлейдилер. Болса да бу аьрекеттинъ де оьз алдына бир эбийорыгы, эдабы-намысы болмага тарык. Уьйкен акшадынъ артыннан ювырып, коьзлерди бизим ортак бир эстеликлеримизге, тарих асабалыгына карап юммага ярамас. Халкымыздынъ оьз алдына айырым оьктемлиги, куьези, сукланатаган бир эстеликли ерлери болмага керек эм сондай ерлеримиз бизде йок тувыл. Солардынъ бириси – бизим Ногай район орталык паркымыз. Ол бизге, Ногай районымызга, Петербургка – Эрмитаж, Москвага – Кремль, Парижге – Елисей кырлары кимик баалы болмага тийисли! Коьз алдынъызга мунавдай суьвретти келтиринъиз: паркымызды предпринимательлер толы кебинде сатып алып, тереклерди пышканлар эм савда точкаларын ашканлар… Ол заманда Терекли-Мектебтинъ, савлайы районымыздынъ 70 процент коьрки йойылады. Узын соьздинъ кыскасы, эндигиси бизим район депутатлары Ф.Капельгородский атындагы паркка табиат эм тарих эстелигимиз деген тийисли статусын берип, сога биревдинъ де колы етпегендей этсе, сайлавшылар, халкымыз атыннан оларга уьйкен разылыгымызды билдирер эдик. ТереклиМектеб авылдынъ депутатлары эм басшысы да бу маьнели соравга терен эс бермеге борышлы. А биз эндигиси сав соьзди курсак соьйлерме экен яде бас деп куьтемиз. «Курсак» дегеним, биз паркымызга тек оьзимиздинъ кисемиздинъ хайырын шегип караякпызба яде басымыз бан ойлап, соны аман саклавдынъ каьрин шегеекпизбе дегеним болады.
М-А.Ханов.
Суьвретте: район орталык паркы.