Бу куьн Ногай районымыздынъ Терекли-Мектеб авылынынъ Халк яратувшылык орталыгында болып озган шара коьплеген аьдемлердинъ (сонда ортакшылык эткенлердинъ) эслеринде ийги ыз калдыргандыр деген ой келеди басыма, мен сол болган йыйында катнасып, оьзиме бек коьп пайдалы затлар алып каттым. Оннан сонъ, бир неше саьат узагында эситкенлерим акында ойлап, ой-токтаслар да эттим. Сахнада соьйлеген спикерлердинъ аьр бирисининъ соьзинде яшавга келисли, аьлиги – янъы технологиялар заманында кулланылатаган йорыклар акында коьп пайдалы билдируьвлер бар эдилер.
Тынълавшылар – яс несил: мектеб окувшылары, олардынъ окытувшылары, Ногай район администрация куллыкшылары, олар араларында яс аьдемлер саны, тенълестиргенде, яшав сулыбы болганларга коьре, коьп.
Сол озган шара Дагестан Республикасынынъ дин ислери эм миллет политикасы бойынша министерствосынынъ куьш салувы ман уйгынланды.
Бас ниет– этнический эм дин экстремизмининъ профилактикасы эм динлер, миллетлер араларында макулласувды кеплев, терроризм эм экстремизм идеологиясына карсы турувды берклев.
Ногай районымызда оьткен билдируьв-ярыкландырув шарасынынъ барысында сахнада Дагестан Республикасында АТК экспертли советининъ агзасы, ДР илми эм билимлендируьв министерствосынынъ куллыкшысы Газимагомед Мухумагазиев, ДГУ координационлык орталыгынынъ билдируьв йорык етекшиси Азиз Касимов, ДР дин ислери эм миллет политика бойынша министерствосынынъ консультанты Абусупьян Магомедханов, НЛП-специалист, Махачкала каласынынъ «Кала яслык орталыгы» МБУ профилактикалык программалар боьлигининъ бас специалисти Султанбег Омаргаджиев соьйледилер.
Бу куьн эситкен хабарлар бек кызыклы эдилер. Баьримизге де белгили, биз аьли куьн сайын яшавга янъы затлар, анъламлар кирип туратаган, бир затлар ман таныспай да калатаган заманда яшаймыз. Бир ягыннан аьруьв яшав, баска ягыннан – коьп етиспевликлер де бар. Онъайлы – телефон аркалы не ердеги ювыклардынъ аьлин-куьнин билмеге боламыз, ама материаллык яктан келетаган зарар – кыйландырады, бир ерлерде сондай аьллер тутнакка да аькеледи, дембиге де йолыктырады. Яшавга эм кулланувга киретаган соьзлер акында Азиз Касимов анълатып кетти. Бу куьн Ногай районымызда конак болган Султанбег Омаргаджиев коьплерди оьз соьйлеви мен сукландырды. Ол, бирнши караска, бек яс аьдем, соьйлеген соьзинде – акыллылык, яшав ман бирге абытты алувга коьп маслагатлар да бар эди.
Бир аьдем баска биревди кулланады, деген анълам, булай алып караганда, аьдем сейирин калдырады. Кулланып болмайды деп те айтып болмаймыз, басында акылы бар аьдем, эш те, оьзин тегинлик пен кулланмага бермес, йок, онынъ соьзин тынълаганда, кайдай аьдемди де – билимли, билимсиз, ама анализ этип болмайтаганды, кулланмага болады экен…
Соьзи бек кызыклы эди, оьзи соьйлей келе эксперимент те этип кетти, олтырган аьдемлерди эки туьрли кесекке де боьлди, соьзи арасында соравлар да берди, яс аьдемлер сол соравларга оьз явапларын да бердилер.
Меним эсимде бу куьн соьйлегенлер арасыннан тагы да биревсининъ соьзлери яркын ыз калдырды. Газимагомед Мухумагазиев яшав мысалларын келтирип, ювык аьдеминъе, дин кардашынъа суьйим кайдай болмага керегин айтып кетти.
– (Зал ишинде олтырганларга соьзин каратып) сиз кайтип ойлайсыз, арамыздан Алладан энъ де куьшли коркатаган ким, деп – басына топтай кийген яде оранган кыскаяклы ма?! Мен сизге мысал келтирейим, оьзимнинъ алып юрген, ишинде коьп керекли, сол санда Муххаммад Пайхамбар (Алла оны оьзи сыйласын эм саламласын) акында язатаган китабимнинъ (200 бети аьзир эди) савлай иштелиги йыйылган ноутбугимди алып, межигитке намазымды кылмага кирген эдим, мен оьз борышымды толтырып, шыкканша, меним бек керекли алатымды урладылар, эндиги этетаган ой-токтасым, кайда дин тутаман дегеннинъ алаллыгы эм шынтылыгы…
Солай болганда,топтай кийген эр кисиге де яде оранган кыскаяклыга да ынанув йок. Аьли мен айтпага суьетаганым – кийимде тувыл акыйкатлык, а юректе, – деди Газимагомед.
Ол оьзининъ соьзин А.Пушкиннинъ Пайхамбарга багысланган ятлавын терен сезимлер мен окув ман тамамлады. Зал тып-тынык болып, онынъ соьзин де, ятлавын да тынълады. Сол тувыл ма соьйлевдинъ санияты деген…
Солай ок болган шарада Ногай район аькимбасынынъ орынбасары Рашид Шангереев, имам Мухтар Мусаев та ортакшылык эттилер.
Бу куьн республикамыздынъ бас каласыннан келген конаклар шара катнасувшылары ман бирге караган радикаллы идеологиясына карсы турув соравлары ясларымызды коьп кыйынлыклардан саклар деген ой келеди. Сол йолыгыста уьйкен маьне берилген – миллетлер эм дин араларында болмага керек макулласув эм йорыклар тутылса, ямагат арасында тил бирлик те болар.
Йолыгысты бир аьруьв борыш толтырув ман тамамладылар. Айтып озайык, бу йолыгыстан алдын республикамызда экстремистлик аьрекетке карсы профилактикалык ислер эм терроризм идеологиясына карсы турув соравлары бойынша форум болып озган эди, сонда ортакшылык эткен яс специалистлер Сафия Тангаева ман Алтынай Изеевага сертификатлар тапшырдылар.
Г.Курганова.
Суьвретте: йолыгыс барысында.