Москвада «Единая Россия» партиясынынъ XXIII курылтайынынъ тамамлав болжалы болып оьтти. Форумда дагестан делегация сырасы ишинде ДР Халк Йыйынына депутатка кандидат Алибек Мурзаев ортакшылык этти.
«Шоьл тавысы» республикалык газетасынынъ редакциясы А.Мурзаевти, сол форумда тек коьргени мен тувыл, бу курылтайдынъ бас маьнелиги акында оьз ойлары ман боьлиспеге тиледи.
Тоьменде ДР Халк Йыйынына депутатка кандидат Алибек Мурзаевтинъ савлайроссиялык партия форумында кабыл этилинип алынган карарлар акында ойларын баспалаймыз.

Курылтайдан – тувган авылга: неге Халк программасы аьр биримиз бен байланыслы.
Форум оьлшемлиги эм ваькиллиги аьжейипсиндиреди, ама энъ маьнелиси – ол келеектеги акында юритилген аян соьз. Бизге, регионлар ваькиллерине, энъ маьнелиси сол: бу курылтайдынъ «Халк программасы» деген бас документи мунда, ерли-ерлерде, бас каламыздан узакта яшавды кайтип туьрлендиреек экен дегенди анълав.
«Шоьл тавысы» газетасынынъ окувшыларына «Халк программасы» деген не зат экенин анълаткым келеди.
Бу документ йогарыдан берилген буйырык бойынша яшавга энмеген. Онынъ негизине савлай элимизден аьдеттеги булай аьдемлердинъ миллионлаган аян ой-токтаслары салынган – олар волонтерлар ман йыйылган, регионларда ортага салынып ойласылган, экспертлердинъ ой-токтасларына эс каратылган. Курылтайда анълавлы болгандай, Президент Владимир Путин онынъ кеплевинде байыр ортакшылык эткен, бу аьр аьдемнинъ сесин эситпеге керек тири документ экенин белгилеп.
Программадынъ кабыл этилинип алынганынынъ маьнелиги уьйкен: элимиздинъ узак теренлигиндеги яшавшылардынъ ой-маслагатлары булай тилеклердей болып тувыл, властьтинъ аьдемлер алдында толтырылмага тийисли тувра борышлар болып кепленген. Ол – оьз кебине коьре ямагат келисуьв: патшалыгымыз оьзине юк этип толтырылмага керек борышларды алады, а партия олардынъ яшавга шыгарылувына тергев салувдынъ тувра алаты болады. Кыскаша айтканда, аьр маьселе уьшин яваплылыдынъ тукымы эм бюджетте сыдырасы бар.
Халкты саклав акында: Демография эм коьп балалы аьеллерди колтыклав шартсыз миллет проекти этилинип билдирилген. Кайдай да болсын экономикалык уьстинликлер, эгер олар бала тувувынынъ арттырылувына аькелмейтаган болса – экинши сырада.
Технологиялык суверенитет акында: тыскары тыйдажылыкларга карамастан, байыр технологияларга эм инженерлик мектеблерге таянув керек.
П
атшалыктынъ эм партиядынъ партнерствосы: «Единая Россия» партиясы миллет мыратларды яшавга шыгарувдынъ тувра алаты этилинип аталган, эм онда аьр депутат аьдемлер алдында тувра яваплылык тутады.
Эгер политология тили мен айтылса, Программа – ол бос лозунгларсыз орталык социаллык йол. Анълавлы тил мен айтылса, ол аьр аьел уьшин уьйкен патшалык страховкасы. Документ булай уьш негизлерге таянады:
Аьдемлер акында каьр шегуьв. Бас приоритет – аьдемлер уьйинде турып балаларды асырап-сакламага суьедилер, сонынъ уьшин коьп балалы аьеллерди коршалав эм ясуьйкенлер несилин яклав деген аьдеттегиден арттпага тийисли.
Регионлар уьшин дурыслык. Уьйкен калалар эм авыл яшавшылары уьшин бирдей аьллер туьзилмеге керек. Патшалыгымыз сонынъ акында тувра айтады – сизинъ прописканъыз Москва орталыгында яде узактагы ногай авылында болса да, сизге бирдей аьллер туьзилмеге керек: билим алувга, эмлев буйымлар ман эм газ бан пайдаланмага.
Оьз куьшлерине таянув. Йоллар курылысын яде янъы фермады кулланувга беруьвди бир санкциялар да токтатпас уьшин оьз технологияларын оьрлендирмеге керек. Авыл бюджеттинъ кара тесиги тувыл, а аьлиги технологиялар эм яслардынъ ийги яшавы туьзилген ер эсабында каралмага керек.
Боьтен оьткир турады бу борышлар бизим тав-туьзлик еримиз алдында. Эм мага, ДР Халк Йыйынына депутатка кандидатка, яныма якын болып тиеди Партиядынъ федераллык токтастырувлары бизим энъ енъил тувыл тармакларды оьрлендируьвге каратылганы.
Билим тармагында. Мунда соьз – мектеблерди тек компьютерлер мен яракландырув тувыл. Ол – янъы мектеб меканларын курув эм балалар аьли де туьске дейим эм туьстен сонъ да окыйтаган меканларына капиталлык ремонт этуьв. Ама авыл уьшин энъ маьнелиси – окытувшыдынъ йогары статусын кайтарув. Партия, окытувшылар эсап беруьвлер мен тувыл, балалар ман каьрлесин уьшин, оларды келиссиз бюрократиялык югиннен босатув борышын салады. Авыл еринде кванториумлар эм «Точка роста» орталыклар туьзуьвдинъ кереклиги айырым белгиленген: бизим шоьл ериннен зейинли балалар кала гимназиялар выпускниклери мен сынассын уьшин.
Савлык саклав тармагында. РФ Президенти эм «Единая Россия» председатели Дмитрий Медведев белгиледилер: медицинадынъ баслапкы (первичное) звеносы толы оьлшеминде кайтадан туьзилмеге керек. Бизим шашырап конган узак ногай авылларына бу соравдынъ шешилуьви – яшав кереклиги. Соьз – янъы врачлык амбулаториялар эм ФАПлар (фельдшер-акушерлик пунктлар) курылысы, «Земский доктор» эм «Земский фельдшер» программалардан оларды кадрлар ман канагатлав, Тезлик ярдамынынъ машиналар паркын янъыртув акында. Оннан баска болып, телемедицинады киритуьв соравына бас эс каратпага керек: энъ узак авылынынъ яшавшысына республика больницасынынъ керекли специалистиннен онлайн-консультация алмага эп тувады. Сапатлы медицина буйымлары ман пайдаланув аьдемнинъ пропискасы ман байланыслы болмага керек тувыл.
Авыл яшавы. Узак заман узагында авыл ерлерин комплексли оьрлентуьв темасы патшалык политикасынынъ аьдеттеги сыдырасы тувыл, айырым кесеги болып белгиленген: яшавшылар пунктларын газификациялав, аьр авылга дейим уьсти каты таслар ман тоьселген йоллар курылысы, бизим аграрийлерди колтыклав уьшин мелиорация тармагын оьрлентуьв, фермерлик хозяйстволарды эм авылхозяйстволык кооперацияларды грантлар беруьв мен колтыклав.
Владимир Владимирович аьр уьйге етпеге керек социаллык газификациялав программады эм баьри авылларды сапатлы эм тезлик интернети мен канагатлав деген баславга айырым эс каратты. Авыл – аьлиги технологиялар, онъайлы яшав эм яслардынъ куьшлери мен пайдаланув ери. Меним эм командам алдында турган борыш – яс специалист яде балалы аьел оьз келеектегисин мунда, тувган шоьл еринде, курсын уьшин колдан келген баьри затты этуьв.
Курылтайдан, регионлар маьселелерине эс каратылмай калмады деген сезим мен бийленип, узактагы авыллар яшавшыларынынъ тавысы тек эситилип тувыл, ортак карарлар негизине салынганы шек тувдырмайды деген мен кайттык.