Ногай районынынъ орта-
лыгы Терекли-Мектеб авы-
лында орынласкан халкы-
мыздынъ Баьтирлер аллея-
сы – аьр бир ногайга баалы
эм киели ер. Мунда Совет
Союзынынъ Баьтири Хал-
мурза Кумуковтынъ эм Рос-
сия Федерациясынынъ Баь-
тири Рафик Кадырбула-
товтынъ, согыс «Данък»
орденлерининъ толы иеле-
ри – Алимхан Асановтынъ
эм Ахмат Сулеймановтынъ,
Ис «Данък» орденлерининъ
толы иеси Зейнадин Шома-
ровтынъ, Социалист Истинъ
Баьтирлери – Ярыкбай
Абдулкадыровтынъ, Тур-
кманбет Ажманбетовтынъ,
Батир Карагуловтынъ, Камо
эм Кадыр Сабутовлардынъ,
Наурды Эсмухамбетовтынъ,
Омурзак Амитовтынъ бюст-
лери орынласкан.
Баьтирлер аллеясы 1991-
нши йылда Ногай Ордасы-
нынъ эм «Эдиге» баьтир
эпосынынъ 600 йыллыгына
ол замандагы Ногай район
исполкомынынъ председа-
тели, Дагестан АССР-дынъ
Оьр Советининъ депута-
ты Аскерхан Аджиевтинъ
эм сол йыллардагы халкы-
мыздынъ «Бирлик» ямага-
тынынъ председатели Баль-
бек Кельдасовтынъ (Алла
оларга тынышлык берсин)
уйгынлавы ман курылган.
Сонъында мунда тере-
клер олтыртылып, Аллея-
дынъ тоьгереги кораланган.
Муннан 10-15 йыллар артта
алдынгы район аькимбасы
Казмагомед Янбулатовтынъ
заманында Баьтирлер алле-
ясына тротуар таслары тоь-
селип, ярасыклы электро-
курыклары ман электрошы-
раклар, янъы олтыргышлар
салынган эдилер.
Ызгы заманларда Аллея
каравсыз калып, мунда шашылган шешекейлер тапталып, каврап, ол
туьссиз ерге айланып бас-
лаган эди. Бир 3 йыллардынъ аргы ягында Баьтирлер аллеясына бавшы болып
Терекли-Мектеб авыл яшав-
шысы Сашка (Александр)
Аметов туьскеннен сонъ,
онынъ коьрки коьпке ийги
ягына карап туьрленди. Ол
бас деп мундагы йыллап
йыйылган кокысларды оьз
коллары ман тазалап, бюст-
лердинъ тоьгерегине янъыдан туьрли шешекейлер шашып, солардынъ янларын отап, сувгарып, аллеяды аллы-ясыл бавга айландырды. Сашка солай ок оьз ягыннан Аллея уьшин уьйкен ыспайы шешекейлер-
ди де излеп аькелип мунда
олтыртты. Бир неше кере ога
(онынъ сыйы авыл ямагаты,
яслар арасында уьйкен) бавшы исинде коьмек деп Сырт
регионларда ислейтаган яс
ердеслеримиз онъайлы алат-
лар да алып бергенлер. Ол
Аллеядынъ тереклериндеги
каргаларды да куллык этип
кувып тайдырган.
Буьгуьнлерде ногай хал-
кымыздынъ Баьтирлер алле-
ясы аллы-ясыл, таза, салкын-
лы, яслардынъ да, картлардынъ да суьйикли тыншаюв ери болады. Быйыл сога
курылганлы 35 йыл толады. Сол йыллар ишинде ол
районымыздынъ, Терекли-
Мектебтинъ коьрнекли ерле-
рининъ бирисине айланган. Халкымыздынъ кайсы бир уьйкен ямагат, маданият шаралары мундагы бюст-
лерге келип бас июв мен
басланадылар. Сонынъ ювы-
гында бизим «Шоьл тавысы» республикалык газета-
мыздынъ редакциясы, Пат-
шалык ногай драма театры-
нынъ, Патшалык «Айланай»
фольклор-этнографиялык ансамбилининъ меканлары орынласкан.

М-А. Ханов.

Суьвретте: Ногай халкынынъ баьтирлер аьллеясы.