Уьстимиздеги йылдынъ кырк кийик айынынъ 8-нши куьнинде Россияда биринши кере Россия Федерациясынынъ халклар тиллерининъ куьни белгиленди. Бу эстеликли куьн, РФ Президенти Владимир Владимирович Путиннинъ Указы ман, уллы Расул Гамзатовтынъ тувган куьнинде белгиленмеге токтастырылды эм, элимизде Россия халкларынынъ бирлик йылы белгиленуьвге де келди. Бу байрамнынъ болувы элдинъ туьрли миллетлерининъ тил баскалыгын эм байлыгын коьрсетеди.
Куьннинъ байрам этип белгиленуьвининъ уьйкен терен маьнеси де бар. Расул Гамзатов – Дагестаннынъ халк шаири, Социалист исининъ баьтири, Ленин эм Сталин баргыларынынъ лауреаты, сав яшав оьмири бойынша халк арасында маданиятты оьрлендируьв уьшин шолпа туьсип юрген киси.
Расул Гамзатов оьзининъ тувган – авар тилинде язган, ама савлай дуныяга оьзининъ «Ак турналар» йыры ман белгили болган. Шаир оьзи орыс тилин «канатларым» дейтаган болган, соны ман бирге миллет тиллердинъ баалыгын, терен маьнесин белгилеп турган. Ол авар тилине Пушкиннинъ, Лермонтовтынъ, Некрасовтынъ, Блоктынъ эм Есениннинъ шыгармаларын коьширген. Соны ман коьпмиллетли дагестан адабияттынъ оьрленуьвине уьйкен косымын эткен.

Россияда биринши кере белгиленген байрам куьнинде савлай элдинъ туьрли регионларында шаралар озгарылдылар. Энъ де уьйкен оьзгерис эсабында болды «Россия – миллетлер уьйи» деп аталып оьткерилген Савлайроссиялык диктант. Бу акция онлайн кебинде эм очный майданларда уйгынландылар. Акция катнасувшыларына 21 туьрли миллет тиллерининъ биревинде оьз билимин сынамага амал берилди. Диктант тексти Расул Гамзатовтынъ шыгармаларыннан алынган эди.
Белгиленген куьнге багысланган шаралар ишинде «ашык микрофон» кебинде уйгынланган шара туьрли калаларда, регионларда ятлав окымага суьйгенлерди тоьгерегине йыйды. Бу шара бойынша Расул Гамзатовтынъ туьрли тиллерге коьширилген ятлавларын ятлап, онынъ соьзлерине язылган йырларын йырлап эситтирмеге ясуьйкенге де, ясы кишкейге де мырсат берилди.
Айтып озайык, бу байрам бизим тав элимиз, шоьл еримиз Дагестанда кенъ белгиленеди. Бир юма узагында туьрли майданларда шаралар оьткериледилер. Махачкала каласындагы орыс театр алдында байрам концерти озды, мунда коьплеген артистлер эм яратувшылык коллективлер ортакшылык этип, оьзлерининъ оьнерлерин коьрсеттилер.
Баьрисининъ назарын караткан, Расул Гамзатовтынъ эстелигине багысланган «Ак турналар куьнлери» Халклар ара фестивали тагы да республикамыздынъ конаксуьер ерине эм тоьрине савлай Россиядынъ, конъысы регионлардынъ эм республикалардынъ миллет шаирлерин эм язувшыларын йыйды. Бу куьнлерге багысланган шаралар ишинде оьткерилген «Меним аьелим – Россия» форум-фестивали де бек кызыклы болды.
– Россияда коьп туьрли миллетлер яшайдылар, олардынъ аьр бирисининъ оьз тили эм маданияты да бар. Сол маданият ярасыклыгы да болады эм баьримизди де бириктируьвши – Орыс тили, – деп айткан РФ Президентининъ маслагатшысы Е.Ямпольская.
Акыйкатлыгы да бар, бу байрам бизим элдинъ коьпмиллетли, ама баьримизди де бириктируьвши баалыклар эм тувган еримиздинъ оьрленуьви уьшин баьримиз де куьресетаганымызды эм айкасатаганымызды коьрсетеди.
Россия халклар тиллерининъ куьни эндигиден армаган бизим эсимизге – элимизде соьйленетаган эки юзден артык миллет тиллерин саклавды эм келеектеги несиллерге берилмеге керек асабалык экенин салаяк. Олар алдында бизим борышымыз – тилди сакламага эм маданиятты оьрлендирмеге.
Г.Курганова,
РФ Журналистлер союзынынъ агзасы.