Бальбек Аджибайрам увылы Кельдасов – тарихши, Орыс географиялык ямагатынынъ Ногай боьлигининъ туьзуьвшиси. Быйыл сыйлы ясуьйкенимизге 90 яс толаяк эди. Оькинишке, оьзи буьгуьнлерде касымызда йок, болса да биз, онынъ исин бардырувшылары, окувшылары, онынъ эсин оьмирлетуьв ниет пен белгили ердесимиздинъ азбарында ез мемориаллык такта илмеге токтастык. Сонда булай язылган: «Дагестан Республикасынынъ Ногай районында краевед эм географиялык барысын...
Дагестан Республикасы, ясылшалар оьстируьв ерлерин кенъейтип, коьп онъыс алувга онъланган. Сонынъ акында айтты оьткен дуьйсемби куьн озгарылган Оперштаб кенъесинде Дагестан Республикасынынъ авыл хозяйство министри Мухтарбий Аджеков.
«Эгер сиз исти уьстинликли сайлап, ога янынъызды берсенъиз, наьсип сизди оьзи излеп табар», – деген К.Ушинский. Акыйкатлай да, аьдем куллыгын суьетаган болса, онынъ баьри билетаганын оьз исинде коьрсетпеге яде оьрлендирмеге амалы болады. Сол заманда ямагаттынъ онъайлыгы уьшин юритилген ис байыр наьсиптинъ булагы болады. Сога коьре кеспиди сайлавга аьр бир аьдем бек уьйкен яваплылык пан карамага...
Ногай халкым аьвелгиде кайдай уллы эм йигит халк болган. Ол оьзининъ Ногай Орда деген Уллы оькимети мен кенъ яйылган шоьл еринде орынласып яшап келген. Сол бурынгы халкта кайдай да бир оьнерли аьдемлер коьп болган. Олар – айтувлы шаирлер, йырлавшылар, халк авызлама яратувшылыгын билуьвшилер, кайдай да бир терен ойлы бозлавшы ясуьйкен кыскаяклылар. Аьр бир аьелде уьйдинъ...
Аьр бир аьдемнинъ яшавында суьйикли, ийги, оьмири бойы юрегинде калган окытувшысы болады. Оны ман аьдем, тек окувшы заманында тувыл, оьсип, тувган мектеби мен коьп йыллар артта аманласканнан сонъ да, юрегиндеги мен боьлиспеге болады. Танъ окытувшы дайым сени анълайды, неге десе ол окувшысынынъ куьшине дайым сенген эм оны коьтергишлеп келген. Суьйикли окытувшыдынъ коьмеги мен окувшы тийисли,...
Тезлик ярдам боьлигининъ куллыкшылары куьн узагы ман, кешеси эм танъы ман коьмекке асыгадылар, оларга аьдемлердинъ яшавын куткармага да сийрек туьспейди. Ногай районындагы тезлик ярдам боьлигинде оьз исин ийги билген, бек бавырмалы, кенъ юрекли куллыкшылар аьрекетлейдилер.
Ногай шоьллигинде уьйкен байрам бола калса, этип турган куллыгын калдырып, Кобан ягасыннан Суюн Капаев келетаган эди яде халкымыздынъ айтувлы язувшысы, шаири Суюн Капаев Ногай шоьллигине келген куьн халк байрамына айланатаган эди. Суюн Капаев замандасларынынъ ойларын, ымтылысларын, юрек дертлерин хабарларында, повестьлеринде, романларында ашык этип коьрсеткенине окувшылар ман бирге аьлимлер де ак юректен куванатаган эдилер.
Заманлар каты агын кимик, ярык тезлиги мен озып барадылар. Аьдемлердинъ яслай оьсуьвин, оьрленуьвин, олардынъ коьп затларга етисуьвин коьрсенъ, сол затлар сенинъ коьз алдынъда болатаган болса, кайтип суьйинмейсинъ.
Биз коьп кере «окытувшы» деген соьзди яшавымыз бойынша эситип келемиз, ама онынъ бизим яшавымызда кайдай уьйкен орынды алатаганы акында ойланатаган ерлеримиз аз болады.
Дагестан Аькимбасы Сергей Меликовтынъ етекшилиги астында ДР-нынъ экономикасынынъ оьрленуьв берклигин канагатлав бойынша, тыскы факторларды эсапка алув ман, Оперштабынынъ кенъеси болып оьтти. Кенъесте Дагестаннынъ биринши вице-премьери Руслан Алиев республика экономикасын оьрлендируьв бойынша коьрилетаган шаралар акында хабарлады.
