17-нши сентябрь – Орман куллыкшыларынынъ куьни.
Йыл сайын элимизде сентябрь айынынъ уьшинши каты кунинде орманшылар куьни белгиленеди. Орман куллыкшыларынынъ куьни – ол элимиздинъ ясыл байлыгын саклав эм арттырув ман байланыслы аьрекетти бардырган, орманга сый эм суьйим мен караган инсанлардынъ байрамы.
Астрахань областинде
Янъыларда биз карагаш-ногайларында конакта болдык. Растопуловка авылында «Дослык» ансамбли мен коьристик. Фазиря Байдулла кызы Сунчалиева кобызда ойнап, Эльвира Даут кызы Хасанова эм Хамиза Байдулла кызы Салычева йыр йырладылар. Зунфира Мурзалиева кабалда (барабанда) ойнайды.
Сонъ биз карагаш-ногайы Раиса Джанибек кызы Альмухамедовадынъ уьйинде конакта болдык. Абайдынъ боьлмеси бурынгы муьлкке толы эди. Тамга илинген суьвретлер бизди бир мезгилге 50 йылдынъ аргы ягына таслайды. Сол суьвретлерде ногай халкынынъ яслыгы, дав замандагы яшавы коьрсетилген эдилер. Раиса-абайга 81 яс. Сондай эсли аьдем болса да, ол ястыклар уьстине мундирлер тигеди. Мундир - ол доьрткил оьрнеклер мен тигилген ястыклар, тоьсеклер боладылар. Раиса-абай куьевге шыкканда, басына байлаган тастарын, ога анасы кийитлеп салган тоьсеклерди де коьрсетип сукландыртты. Раиса-абайдынъ айткан хабарларында биз узын йырлар, орам йырлар акында да коьп затлар билдик.
Раиса- абайдынъ уьйине онынъ аданасы Рафик Шугай увылы Суюнов келди. Ол бизге Растопуловка авылы акында йырды йырлады.
Караногайдан телевидение келгени акында эситип, 90 ясындагы Джиянгазиев Муса-атай да келип, бурынгы йырды йырлап эситтирди.
Оькинишке, телевидениеге туьскеннен сонъ, Муса-атай экинши куьн ян берди. (Яткан еринъиз ярык эм еннетли болсын, Муса-атай).
«Дослык» деген ансамблининъ биринши етекшиси Базира Акманбетова ман да растык. Ол бизге «Шелебе» деген йырды усташа йырлады. Джанай авылына бараятырганда, биз «Ак тоьбе» йылгадынъ касында токтадык. Коьпирден алыста аьвелгиде мырзаларымыз коьмилген тоьбелер коьриндилер. Олар уьш тоьбелер боладылар.
Сеитовка авылы
300 йыллар артта курылган Сеитовка авылы буьгуьнлерде йойытылып бараятыр.
Бузылувдынъ маьнеси – авылга якын ерде газпром ер астыннан газ тавып, сол авылга ювык ерде завод курылган.
Джанай авылы
Джанай авылында биз 87 ясындагы Суюндик-атай ман коьристик. Суюндик-атай - суьвретши, шаир, анъ язувшы болады. Ол оьзининъ кишкей кобызы ман карагаш-ногайларына коьп йырлар (музыка) язган. Кобызы да бир аьлемет бурынгы конъыравлары ман белгили болып келген.
Буьгуьнлерде де ясуьйкенимиз ногай халкынынъ санияты, маданияты бойынша уьйкен маьселер уьстинде каьрлеп келеди.
Эльмира Кожаева,
«Шоьл тавысы» республикалык газетасынынъ бас редакторы.
Ногайский район» МР администрациясында юма басындагы кезекли аппарат йыйыны бу йол Россия бойынша белгиленген Экология йылы ман байланыслы тема бойынша болып оьтти.
Ясуьйкеннинъ тилеги
Ас саламу алейкум ва рахматулаху ва баракату, оьрметли меним асыраган, асыл эткен Ногайым! Картайганда ногайымнынъ атланган, бир тилден, бир ниеттен болган, халкынынъ туздаьмин оьз колларына алган йигитлерин де коьрип турыман. Бу ис тек меним картлыгымнынъ куьези тувыл да, картлыгына ие болып турган тенълеримнинъ, ер юзине яйылган, халк тарихинде атын калдырган, неше туьрли миллетке тарлыкта тирев болган ногай халкымнынъ да уьзилмес куьези!
15-нши сентябрь – Дагестан халкларынынъ бирлик куьни
Аьлиги авыр халклар ара аьллеринде, куьнбатар эллери бизим патшалыгымызга карсы коьп туьрли иллелер кулланып турганда, Россиядынъ тек коршаланув болымлыгын беркитуьв тувыл, солай ок элимизде бурыннан бери яшайтаган баьри халклар арасында миллетлер ара катнасувларды, тынышлыкты эм макулласувлыкты саклав эм оьрлентуьв яктан да айырым куллык юритилип турады.
XXXI «Ак турналардынъ куьни» деген Халклар ара Гамзатовтынъ адабиатлык фестивали Дагестанда уллы шаирдинъ тувган куьнине багысланып, 8-нши сентябрьде оьтти. Сол куьн Махачкалага россия шаирлериннен эм язувшыларыннан туьзилген уьйкен делегация келди. «Ак турналары» гамзатовтынъ куьнлерин байрамшылав 8-нши сентябрьде эртен Дагестан Аькимбасы Рамазан Абдулатипов атыннан ДР Оькимет председателининъ биринши орынбасары А.Карибов, ДР Оькиметининъ председатели А.Гамидов, шаирдинъ кардаш-тувганлары, дослары, ис йолдаслары, уллы шаирдинъ оьлигине гуьл байламларын салдылар.
XXXI «Ак турналардынъ куьни» деген Халклар ара Гамзатовтынъ адабиатлык фестивали Дагестанда уллы шаирдинъ тувган куьнине багысланып, 8-нши сентябрьде оьтти. Сол куьн Махачкалага россия шаирлериннен эм язувшыларыннан туьзилген уьйкен делегация келди. «Ак турналары» гамзатовтынъ куьнлерин байрамшылав 8-нши сентябрьде эртен Дагестан Аькимбасы Рамазан Абдулатипов атыннан ДР Оькимет председателининъ биринши орынбасары А.Карибов, ДР Оькиметининъ председатели А.Гамидов, шаирдинъ кардаш-тувганлары, досларыы, ис йолдаслары, уллы шаирдинъ оьлигине гуьл байламларын салдылар.
Байрамнынъ экинши куьнинде, 9-ншы сентябрьде, конаклар Дербентте, Хунзахта, Гунибте болып кеттилер.
ДР Язувшылар союзынынъ секретари М.Багомедовтынъ етекшилеви мен коьп миллетли Россия язувшыларынынъ делегация ваькиллери Дербент каласына йолландылар. Сол куьн конаклар Р.Гамзатов атындагы №20 орталык мектебинде конакта болдылар. Аьдет бойынша олар «Ак турналар» эстелигине гуьл байламларын салдылар. Оннан сонъ каладынъ уьйкен актовый залында келген шаирлер эм язувшылар ман окувшыларга эм кала ямагатлыгына деп йолыгыс уйгынланды. Окытувшылар эм окувшылар конакларга деп адабиат-музыкалык коьрсетуьвлер аьзирлеген эдилер. Расул Гамзатовтынъ эм белгили орыс шаирлердинъ эм язувшылардынъ ятлавлары авар, кумык, даргин, лак эм ногай тиллеринде окылдылар. Белгили шаирлер эм язувшылар бурынгы Дербент каладынъ коьрнекли ерлери мен таныстылар, дуныялык культуралары, тарихлери, динлери бойынша музейинде болдылар. Баска болып фестиваль конаклары Гуниб, Хунзахта та конакта болдылар. Мунда да «Ак турналар» эстеликлери де койылганлар.
Бу байрам республикадынъ маданият эм ямагатлык яшавында энъ де ярык эм маьнели оьзгерислердинъ бириси болды.
Акыллы соьзлер
Яхшылык йолда ятпайды, оны анъсыздан таппайдылар. Яхшылык этуьвге аьдем аьдемнен уьйренеди.
Ч.Айтматов.
*Бельгияда Кеон деген ийттинъ энъ де узын куйрыгы бар. Онынъ узынлыгы 76, 8 сантиметр болады.
Врач анълатады
Полиомиелит маразынынъ авырув болжалы 2 куьннен 35 куьнге дейим созылмага болады.
